Kullanıcı Oyu: 5 / 5

Yıldız etkinYıldız etkinYıldız etkinYıldız etkinYıldız etkin
 

FABEL

·         Mitos anlamında, oyunun konusu dışında oyunun kaynakçası, olaylar dizisinin mantıksal ve tarihsel örgüsünü oluşturan tema ve motifler, oyun kişilerinden bağımsız olarak eylemin dışında, olayların ana nedeni. Aristoteles’e göre Fabel, eyleme öykünmedir, olayların nedensel düğümlenişidir. Fabel, oyun kişilerinin kendilerini değil, ettiklerini betimler. Tragedyanın kendi hedefi ve ereği Fabel’dir. Tragedyanın kaynağı ve ruhudur.

·         Brecht'e göre Fabel, çelişkilerin yürütülmesidir, eylemin altında yatan iç mantıktır, eylem mantığıdır, tarihsel süreci gösterir. Fabel, Tiyatronun ana işidir, bütün olayların bileşkesidir. Tiyatroda her şey Fabel'i anlatmak, tüm yabancılaştırmalar yoluyla ortaya koymak içindir. Fabel, oyuncusu, sahne tasarımcısı, maske yapımcısı, giysi tasarımcısı, müzikçisi ve dans düzenleyicisiyle tiyatronun tümü tarafından ortaya konur, açığı çıkarılır, sergilenir. Fabel, bir oyunda yer alan ve gestus halinde kendini ortaya koyan bütün davranışların bir arada düzene konması olup, sahnede gösterilen düşünce ile izleyicinin karşı düşüncesi arasında gidip gelir. Lessing ve Hegel'den bu yana, ana dramatik çatışma, Fabel'in önkoşulu olarak görülmüştür. Fabel'de dramatik metnin düşünce kapsamı, gerçeklik anlayışı, kendini ortaya koyar. Fabel kavramı, gerçeklik sürecini içerir, çelişkiler yoluyla ya da bir kişide çözüme uğrayan eylemdir.

 

FABULA

Latincede yapıt, öykü, söylence ve masal anlamlarına gelir. Aristoteles'e göre Fabula, fabel bir eyleme öykünme, olayların birbirine nedenlere bağlı olarak düğümlenişidir.

 

FANTAZİ PASTORAL

Çobanların hayatını fantezilerle süsleyerek, anlatan tiyatro çeşidi.

 

FARS

Güldürü öğesi daha çok hareketlerden ve nüktelerden çıkan oyun. Komedinin, sanat yönü az, kaba bir türüdür. Düşünceden çok göze ve duyulara yönelir. Vurgu, kişiyi karikatürleştirerek ve olayları abartarak elde edilir. Öyle anlar gelir ki birbirine zıt iki tip farsta arkadaş oluverir. Halka hitap eden ve hafif – basit davranışları abartarak anlatır. Seyirciyi çok güldüren kısımlar sık sık tekrar edilir. Bu türde taklitler büyük yer tutar. Çok eskiden tiyatrolarda perde arası gösterisiyken, sonraları bağımsız bir tür haline gelmiştir. Tragedya üçlemesinden sonra güldürülü art oyun olarak yer alan satır oyunları uzantısında, ortaçağ dinsel tiyatrosunda art oyun olarak ortaya çıkmış olan Fars'ın türsel kökenleri, Eski Yunan'da Dor Farsı ile Eski Roma'da Atellan Farsı'na kadar götürülebilir. Açık – saçık halk doğaçlamalarında, grotesk kalıp tiplere ve gündelik yaşamın gülmece dolu havasına dayanan Atellan güldürüsü, Fars'ın ön biçimi olarak alınabilir. Komedyanın tersine, gülünç olanı fiziksel eylem ve durumlardan çıkaran, kalıplaşmış durumların, çeşitli kavga sahnelerinin fantezi dolu çeşitlemelerini içeren, stereotip oyun kişilerine dayanan, dil oyunlarıyla eylemi yürütülen Fars, tuluat tiyatrosunun başlıca oyun türüdür. Fars'ın içeriği gülünç durumlara dayanır. Fars'ın özünü gülünç olan oluşturur. Gülünç olan, komedyadaki gibi, komik olan dolayısıyla düşündürmeye değil, salt güldürmeye yol açar. Bu nedenle, Fars durumları ile Fars oyun kişileri, abartılmıştır. Olaylar dizisi, fiziksel eylem biçiminde yer alır. Öykü hızla yürür, olaylarda, durum ya da eylemde rastlantısallık, kurallıkmış gibi kendini ortaya koyar. Fars'ın yalnızca güldürmece olarak değil, eleştiri yüklü güldürmece ya da polemik aracı olarak yer aldığı da görülür. 15. yüzyıldan sonra bütün Avrupa'da yayılmış olan Fars, İspanya'da entremes biçiminde var olmuş, Alman romantik tiyatrosunda taşlama ve parodi amaçlı kullanılmış, 19. yüzyıl Fransız tiyatrosunda ise vodvil ve fars – komedya biçiminde yaygınlık kazanmıştır. 20. yüzyılda güldürü tiyatrosuyla eşanlamlı kullanılmaya başlanmış, saçma tiyatrosunda saçma Fars, tragifars ya da grotesk Fars özelliğini kazanmıştır.

 

FASIL

Tiyatroda perde karşılığı kullanılan bölüme ya da Karagöz oyununda belli bir olayın geçtiği bölüme denir.

 

FEERİ

Doğaüstü olayların muhteşem dekorlar arasında gösterildiği, kahramanları cin, peri, dev gibi hayalî varlıklar olan tiyatro eserine denir.

 

FISILDAYICI DEFTERİ

Fısıldayıcının (suflörün) elinde bulunan, betikle birlikte oyuncuların sahnedeki durumlarını gösteren defter.

 

FİGÜRAN

Bir oyunun kalabalık sahnelerini doldurmak için kullanılan, bazen birkaç söz söyleyen, çoğu kez de konuşmayan kişi.

 

FİZİKSEL HAREKETLER YÖNTEMİ

Stanislavski oyunculuk dizgesinde, psikofiziksel işlemin fiziksel yanı. Duyguyu yakalamak için fiziksel hareketten yararlanma olgusu. Bu çalışmanın dokuz öğesi vardır; 1. Büyüleyici "Eğer", 2. Belirli Ortam, 3. İmgelem, 4. Dikkati Odaklama, 5. Gerçek ve İnanma, 6. Duygu – Düşünce Alışverişi, 7. Duruma Uyma, 8. Hız (Dış) – Tartım (İç), ve 9. Duygu Belleği.

 

FUAYE

Oyun başlamadan önce ve antrakt esnasında seyircinin çeşitli ihtiyaçlarını karşıladığı bir çeşit bekleme salonu.

 

FURİ

Türk doğaçlama tiyatrosunda, alkış anlamına gelen argo sözcük.

 

FÜTÜRİST TİYATRO

1909'da İtalya'da F.T.Marinetti'nin Le Feturisme adlı bildirgesinin yayınlanmasıyla temellendirilen fütürizm akımına bağlı tiyatro. Teknolojinin fetiş özelliğini yücelten, sürekli devinim imgesiyle, dinamizm ve mekanizmle özdeşleşme düşüncesinden yola çıkan Fütürizm, sanatı sanat – eylem haline getirmeye, yaşamla iç içe kılmaya çalışır. Sanatın akıldışçılığı, mantık dışıcılığı, serüvenciliği ve savaşı yüceltmesi gerektiğine inanır. Savaşı dünyayı temizleyecek biricik şey olarak benimseyen, güzelliği de yalnızca savaşta gören fütürizm, çağdaş yaşamın yeniden kurgulanmasını, çökmüş insan psikolojisinin yerine maddeyle lirik büyülenmeyi geçirmek ister. Kendi tiyatro biçimi ve tüm klasik tiyatro kültürüne almaşık olarak varyeteyi gösteren Fütürist Tiyatro, mekanik tiyatro biçimi olarak, sirk ve kabare tekniklerini, ışık ve şok etmenlerini, fotomontajı, mekanik baleyi, gürültü müziğini, anlamdan yoksun soyut şiir okumayı içerir. Fütürist Tiyatro'ya göre, birbirinden kopuk ritimlerin iç içe geçmesi, hız ve dönüşümün sentetik birleşimi, yaşama egemen yasaları en iyi biçimde çizebilecektir. Gerçek fütürist ruha uygun gösteri ve anlatım biçimleri bunlardı. Tümden yaratma boşluğuna dinamik sıçrama olarak sahne, mantık dışı ve gerçek dışı olarak biçimlendirilecekti. Tüm geçmiş drama biçimlerinin sözel yapısından özgürleşerek, mantık dışı tartışmaya yer verilecekti. Sahne tasarımında devrim yapılarak çok boyutlu fütürist uzay sahne kurulacak, plastik ışıklama uygulanacaktı. Fütürist Tiyatro'nun temel savları çeşitli fütürist bildirilerde ortaya konmuştur.