Kullanıcı Oyu: 0 / 5

Yıldız etkin değilYıldız etkin değilYıldız etkin değilYıldız etkin değilYıldız etkin değil
 

TABLO

Tiyatro eserinde, perdeden daha küçük bölümlerden her birine denir. Bir perde çeşitli tablolara bölünmüş olabilir.

 

TAKIM

Orta oyununda kişiler, rol alan bütün sanatçılar.

 

TARİHSEL KOMEDYA

Konusu tarihten alınmış komedya türü.

 

TASARIM

Oyun düzeni çalışması içindeki temel estetik ilkelerden biridir. Diğerleri ise, görsel yorum, hareket yapımı, hız – tartım – zamanlama ve sözsüz oyunla dramatizasyondur. Tasarım, uygulamanın yapısını, biçimini ya da çizimini ortaya çıkaran bir çalışmayı içerir. Tasarım, aynı zamanda konunun duygusal ölçüsünü ve ussal uygulayım düzenini sağlar.

 

TAZİYE

Şiilerdeki Kerbela olayı üzerine, dinsel acı çekme oyunu. Müslümanlıktaki tek ve ilkel oyun örneği olup, kaynağı İran’dır. Taziye, köy seyirlik oyunları gibi seyredenlerin da katıldığı ritüelistik bir oyundur.

 

TEMAŞA

Özellikle geleneksel Türk tiyatrosunda tiyatro, oyun, temsil, piyes gibi anlamlara gelir.

 

TEMSİL

Bir tiyatro eserinin sahnede oynanmasına denir.

 

TİRAD

Karşılıklı hızlı söz alışverişinin yani diyalogun tam karşıtıdır. Kişilerin birbirlerine karşı söyledikleri coşkulu uzun sözlere veya sahnede oyuncuların uzun ve kesintisiz konuşmasına denir.

 

TİRAJİK

Korku, sıkıntı, şiddetli heyecan veren ve ya korkunç, kötü, sonu ölümle neticelenen.

 

TİYATRO

·         Oyun oynama eylemi.

·         Oyunların oynandığı yapı, alan ya da yer.

·         Oyun, piyes benzeri dramatik gösterilerin tümü.

·         Tiyatro Topluluğu, kuruluşu, örgütü.

·         Dramatik metin, oyuncu, sahne tasarımı, sahne giysisi, sahne tekniği, sahneleme gibi, her biri başlı başına sanatsal bir etkinlik alanı olan öğelerden oluşan sanat.

·         Geniş anlamıyla, dram sanatının yönetmen, oyuncu, tasarım sanatçıları, uygulamacılar, uzmanlar ve seyircinin etkileşimi ile ortaklaşa üretilmesi.

 

TİYATRO ATÖLYESİ

Oyunculuk ve tiyatro eğitimi için özel kuruluşlar. Tiyatro Atölyeleri, oyunculuk ve tiyatro öğrenimi ve eğitimi görmemiş kişilere açık olduğu kadar, eğitimli, meslekten oyunculara da açık özgür çalışma ortamıdır. Tiyatro kursu, tiyatro stüdyosu vb. olarak da anılan Tiyatro Atölyeleri, belli bir yöntemsel eğitim kurumu niteliği kazanabildikleri gibi, deneme tiyatrosu niteliği de kazanmaktadır.

 

TİYATRO BİLİMİ

Gösterim olgusunu ve sanatını tarihsel gelişimi içinde, kuramları ve deneysel öğeleriyle incelemeye, araştırmaya ve yorumlamaya yönelen bilim dalı.

 

TİYATRO DEVRİMİ

1920 – 21'de Rusya'da Halk Eğitim Komiserliği Tiyatro Bölümü Yöneticisi V. E. Meyerhold tarafından tiyatronun Ekim Devrimi doğrultusunda dönüşüme uğratılacağının ilan edilmesi. Tiyatro Devrimi'ni doğuran başlıca düşünceler şunlardır;

·         Bütün ülkede yürürlüğe girecek bir tiyatro sisteminin kurulması,

·         Tiyatro programının siyasallaştırılması,

·         Yeni ideoloji biçimlerini işleyecek ve yaygınlaştıracak eğitim kurumlarının kurulması,

·         Komünizm düşüncelerine düşmanca bir toplumsal düzenin propagandasını yapan profesyonel burjuva tiyatrosuna karşı savaş.

Tiyatro Devrimi aynı zamanda, çağdaş Rus tiyatrosunun kurulmasına temel oluşturmuş, Stanislavski'nin oyunculuk yasalarını sistemleştirmesi kadar, Moskova Sanat Tiyatrosu'na bağlı deneme stüdyolarının açılmasına, Tayrov tarafından tiyatronun natüralizmden ve yazarın egemenliğinden kurtarılarak yönetmenin egemenliğinde tiyatrosallaştırılmasına ön ayak olmuştur. Tiyatronun Meyerhold tarafından bütün bütüne Devrim'in hizmetine koşulduğu kadar, devrimci tiyatro ve sahneleme tekniklerinin de yaratılmasına, Oklopkov tarafından kitlesel tiyatronun uygulanmasına, Vaktangov tarafından dördüncü duvarın kaldırılmasına sebep olmuştur. Bütün bunlar, tiyatroda devrimler yaratarak çağdaş yönetmen tiyatrosunun kurulmasına ve çağdaş yeniliklerin tiyatroya getirilmesine yol açmıştır. Öte yandan, Mayakovski, Erdmann, Tretyakov gibi yazarların yaratımlarıyla bütünleşen Tiyatro Devrimi, simgeci, fantastik, grotesk, fütürist, kübo fütürist, konstrüktivist tekniklerin, uyarma ve propaganda tiyatrosu teknikleriyle birleştirilerek yeni devrimci anlatım, yöntem ve uygulamaların yaratılmasına neden olmuştur. Öte yandan, yine Tiyatro Devrimi bağlamında işçi kültür tiyatroları ile uyarma ve propaganda tiyatrosu hareketleri yanı sıra, devrimci kitle oyunları ile yurt çapına yayılmış çok geniş amatör tiyatro hareketleri de yer almıştır. Tiyatro devrimi, toplumcu tiyatro kültürü oluşturmaya, tiyatroyu gerek siyasal, gerek estetik yönden devrimci kılmaya yönelik bir hareket olmuştur. Ancak 1930'dan sonra dogmatik bir sanat politikasının uygulanması sonunda, bu yenilikçi devrimsel etkinlikler, biçimcilikle suçlanarak sona ermiştir.

 

TİYATRO ELEŞTİRİSİ

Yazınsal etkinlik olarak tiyatro yapıtlarını değerlendirilmesi. 19. yüzyılda gazeteciliğin yaygınlaşması ve eleştiri gücü kazanmasıyla gelişme gösteren Tiyatro Eleştirisi, gündelik gazeteler ve sanat dergilerinde bir oyunun gösterimi üstüne tümünde değerlendirici, yorumlayıcı bilgileri içerir. Yazar, dramaturji, sahneleme, oyunculuk, sahne tekniği olarak oyunun tümünü eleştiri konusu edinerek, okuyucuyu bilgilendirir. Tiyatro Eleştirisi, gazetelerde gazetecilik boyutlarında kalırken, dergilerde daha geniş boyutlu olabilmektedir. Tiyatro Eleştirisi, edebi eleştiri kapsamına girdiğinden, edebiyat eleştirisi yöntemlerini, edebiyat estetiği metodolojisini izlemek durumundadır. Eleştiri değerlendirme olduğundan, Tiyatro Eleştirisi de eleştirmenin siyasal – sanatsal dünya görüşüyle doğrudan bağlantılıdır. Bu nedenle de Tiyatro Eleştirisi'nin ölçütleri hep tartışmaya açıktır. Tiyatro Eleştirisi günlük yayın boyutlarını aştığı, kuramsal çözümleme boyutlarına ulaştığı zaman, tiyatro estetiği düzeyine yükselir. Tiyatro Eleştirisi, bilgilendirici, bilinçlendirici, aydınlatıcı, uyarıcı, eğitici, yol gösterici, kısacası yapıcı olma durumundadır. Sığ ve yıkıcı Tiyatro Eleştirisi, kolayından yargı ve değerlendirmeler, söz konusu tiyatro yapıtı ile okuyucu arasında doğru iletişim kurulmasına engel olur. Öte yandan, ticari tiyatro sisteminin geçerli olduğu toplumlarda, tiyatro eleştirmenlerinin değerlendirmeleri, tiyatroların ticari başarısı üstünde önemli bir rol oynar.

 

TİYATRO İÇİNDE TİYATRO

Bir tiyatro oyununda tiyatro sahnesinin yer alması, “oyun içinde oyuna” karşılık gelen bir dramaturjik biçimlendirme aracı. Çağdaş tiyatroda, Tiyatro İçinde Tiyatro'nun başlıca örnekleri; Pirandello'nun Altı Kişi Yazarını Arıyor'u ile Weiss'ın Marat/Sade'ıdır.

 

TOPLUMCU GERÇEKÇİLİK

Gerçekçi akımın bu evresi, içinde bir bütün olarak toplumcu sanatı ve tiyatroyu kapsar. Sanatçı ya da yazar, emekçi sınıfın ve toplumcu düzenin amaçlarıyla temelde anlaşmıştır. Eleştirel gerçekçilik toplumculuğu benimserken, bu anlayışta olanlar toplumculuğu kurma savaşımı içindedir. Ancak ilk başlarda, Sovyet Rusya'da, bu akımın yazarları rejimin propagandasını yapmışlar ve bu anlayışın dünya görüşünü zayıflatmışlardır. Doğal olarak, günümüze bu görüşün yalnızca evrensel yapıtları kalmıştır.

 

TÖRECİ OYUN

Ortaçağda, Hıristiyan öğretisinin ahlak anlayışını aşılamakta kullanılan bir oyun biçimi (Moralite).

 

TRAGEDYA

Klasik tanımlamasında, yüceltilmiş sözlerle konuşulan, yüceltilmiş bir kahramanın iyi bir durumdan kötü bir duruma düşmesiyle seyircinin korku ve acıma duygularına yönelmesi ve böylece entelektüel arınmaya gittiği, çağdaş tanımıyla ise, sıradan bir kişinin gerçekçi bir çevre içinde toplumsal çelişkilerini hissetmesiyle ortaya çıkan bir oyun türü.

 

TRAGEDYA OYUNCUSU

Tragedya oynamada etkinliğiyle başarı kazanan ve bu tür oyunda ünlenen oyuncu.

 

TRAGEDYA ÖĞELERİ

Aristoteles'in Poetika'sında, tragedya için önerilen öğeler şunlardır: konu, davranış, konuşma, düşünce, dekor, müzik ve bunların uyumu.

 

TRAJİK

Korku, sıkıntı, şiddetli heyecan veren veya korkunç, kötü, sonu ölümle neticelenen anlamına gelir.

 

TRAJİKOMİK

Hem acı, hem gülünç olayların anlatıldığı tiyatro eserine denir. Olaylar gülünç ama olay kahramanları acınacak hâlde verilir.

 

TULUAT

Geleneksel Türk tiyatrosunda yazılı metne dayanmayan, önceden hazırlanmadan, sahnede akla gelen sözlerle oynanan oyuna denir. Tiyatro türlerinden biridir. Sanatçılar, oynadıkları eserin konusuna bağlıdırlar ama oyundaki sözleri içlerinden geldiği gibi söylerler. Yazılı esere uymak mecburiyetleri yoktur. Perdeli orta oyunu da denir.