Kullanıcı Oyu: 5 / 5

Yıldız etkinYıldız etkinYıldız etkinYıldız etkinYıldız etkin
 

GÖZLERİMİ KAPARIM VAZİFEMİ YAPARIM

Haldun Taner

Şarkılı İbret 2 Bölüm 33 Tablo

 

 

Birinci Fasıl

GİRİZGÂH

(Çıngırak sesinden sonra salon ışıklan kararır. Perde açılır.)

 

ANLATAN - Merhaba millet Merhaba dostlar Merhaba Hoş geldiniz Sefa geldiniz Bizleri memnun ettiniz İmdi

Yüksek müsaadelerinizle Sizlere bu akşam burda Bir dersi ibret sunmak isteriz. Acaip bir kıssadır bu. Örnek talebe, uysal delikanlı Gönüllü asker, dürüst vergi mükellefi Model vatandaş Vicdani Yurdakuler'in Bir baştan sona, Bütün bir hayat hikâyesi Buyrun baylar bayanlar Asker çocuk beş lira Başıbozuk on lira

 

GAZETECİNİN SESİ - Tanin, Tasvir, Peyam, Sabah yazıyor beyler. İkdam da var. Otuz Bir Mart Vakasını yazıyor.

ANLATAN - Vicdani Yurdakuler Şu fani dünyaya Ve dahi çok sevgili yurduna Masum gözlerini İşte böyle bir günde

(Göstermelik iner; Cumbalı bir ev. Karşısında büyük bir köşk. Köşede çeşme.)

Burada

Şu cumbalı evde açtı (Çocuk viyaklaması)

Aynı ayın aynı günü

Karşıki köşkte

Firuz'un oğlu Efruz doğdu (Çocuk gülmesi)

(Sokağın adı aydınlanır Fehim Paşa Sokağı)

Sokağın adı o tarihte Fehim Paşa sokağı. Fehim Paşa belki bilirsiniz. Abdülhamit'in

Jurnalcisi, sırdaşı. (Çizme sesi) İki bebek kulağının Zanna vuran ilk sesler. Şu çizme sesleri oldu.

(Gitgide yaklaşan asker adımlan Yanda borulu bir gramofon aydınlanır. Plaktan: Hareket ordusu marşı Mahmut Şevket Paşa ordusu neferlerinden biri gelip tabelayı söker, yenisini takar: 10 Temmuz sokağı)

Değişti daha o hafta

Sokağın adı.

10 Temmuz sokağı.

10 Temmuz malumu âliniz. Hürriyetin ilanı. Vicdani'nin anası iğne iplik, Doğumdan üç ay sonra Ecel geldi yetişti. Efruz'unki kadana Doğum ona yaradı İnadına gelişti Efruz daha o günden Beşli süte alıştı Vicdani'nin sütüne

(Bir sütçü çeşmeden güğümlerine su katar) Sırmakeş de karıştı. (Acı bir vapur düdüğü)

Öttü aa aa bir ağustos sabahı Nara limanında Kıçından vurulmuş Göben Topladı Türk zabıtanı Gros Admiral Von Şuson "Mayne herşaftın" dedi: "Önde isabet yok ama Arkada var bir delik" "Aldırma Herr Admiral" dedik "Büyük sayılmaz hasar O kadarak delik Sende de var, bende de var" Alman eski dostumuz, Moskof ise can düşman, Göben'i besmeleyle sünnet edip Yavuz tesmiye eyledik heman.

(Göstermelik: Yavuz'un yağlı boya resmi, bacasında sünnet kurdelesi)

 

GAZETECİNİN SESi - Tanin, Tasvir, Peyam, Sa-

bah. Yazıyor beyler. İkdam da var. Harbi Umumiye girişimizi yazıyor.

(O zamanın kıyafeti ile bir bekçi tabelayı değiştirir: Liman Von Sanders sokağı.)

 

ANLATAN - Sokağın adı Liman Von Sanders oldu Liman Von Sanders malumu âliniz. Damadı Şehriyari, başkumandan Enver'in dostu. Vicdani'nin babası Fedai Bey

(Göstermelik: Fedai'nin kabalaklı portresi)

Hamiyetli bir mülazimi sani

Aldı kılıcını duvardan

Galiçya mı dediler

Fedai orda

Çanakkale, Kanal,

Fedai orda

Şark cephesi, demedi

Garp cephesi, demedi

Şimal, cenup, demedi

Koştu.

Hep, en önde dövüştü.

Üç kurşun, iki misket yarası

Bir liyakat

iki hamiyet madalyası

Von der Goltz Paşadan

Bir de Demir Salip Nişanı

Adı Fedai değil mi ya

Sankamış'tan dönmeyiverdi.

(Göstermelik: Firuz'un portresi: iki çeneli, dudağında puro)

Efruz'un babası Firuz

Alman dostu, hayranı

Alman malı der de, başka şey demez.

Alman motoru levazımı,

Alman erkânı harbiyesi

Alman kudreti askeriyesi

Alman sanayii, müstahzaratı.

Firuz aynı zamanda

Krupp Konzernin

istanbul mümessili.

Vicdani Sjgçı bitmemiş yetim

Babaanne elinde.

Harp yıllan, yoksulluk

Süpürge tohumu yer

Mısır unu geveler

Ya da bulgur

Efruz'un babası Firuz

Alman sefiri kebiri

Baron Vangenheim'in

Ve de iaşeci

ismail Hakkı'nın

Poker dostu

Efruz'un anası Efsayiş

İttihatçıların mahbubu

Evlerinde francala

Nestle, Tobler, Pöti-fur.

işte bu tarihte

iki komşu çocuğu

Vicdani ile Efruz

Başladılar mektebe.

 

OKUL -1

(Bir mahalle mektebi dekoru, kapıda üç çocuk görünür: Vicdani, Efruz ve Cemalifer. Hoca horlamaktadır. Çocuklar gürültü yaparlar. Hoca uyanır, onları görür. Kaşlannı çatar.)

 

HOCA - Efruz gel öp elimi!

EFRUZ - Öpeyim efendim. (Koşup öper.)

HOCA - Berhudar ol. (Vicdani'ye) Sen de öp elimi. El öpmeyle ağız aşınmaz.

VİCDANİ - Öpeyim efendim. (Koşup öper.)

HOCA - Cemalifer, sana da hocalık edeceğim, öp elimi!

CEMALİFER - Öpeyim hoca efendi. (Koşup öper.)

HOCA - (Vicdani'ye) Sen şimdiye kadar hiç falaka yedin mi? Öp elimi.

VİCDANİ - Yemedim efendim, ama sizin mübarek elinizden yerim inşallah efendim. (Elini öper.)

HOCA- Kemiğiniz ebeveyninizin, etiniz benim, öp elimi.

EFRUZ -.Öptüm efendim.

HOCA - Ben adamın gözünü oyarım, öp elimi.

CEMALİFER - Öpeyim efendim. (Öper.)

HOCA - El öpmeyi öğrendiniz. Şimdi kıraat dersine geçelim.

VİCDANİ - Geçelim efendim.

HOCA - Elif sin le esa is

VİCDANİ - Elif sin le esa is

EFRUZ - Herif ile seyis.

CEMALİFER - (Kıkır kıkır güler.)

HOCA - Herif ile seyis değil. (Tokat atar. Efruz eğilir, tokadı Vicdani yer.) Elif sin le esa is. Buna vurdum, sen yedin. Ama zarar yok. Hocanın vurduğu yerde gül biter. Te sun te.

VİCDANİ - Te sun te.

HOCA - İste.

EFRUZ - Ver. (Elini uzatır.)

HOCA - Değil efendim iste.

EFRUZ - İstedim ya.

HOCA - (Bir tokat dn'na atar, aynı şekilde Vicdani yer.) Şimdi birlikte okuyun.

UÇü KORO - Ha heyli hampur heyli hap hup, ya yeyli yampur yeyli yap yup, ba beyli bala bula bambur beyli bap bup.

HOCA - (Taş tahtaya eski harflerle uysal kelimesini yazar.) Aferin, elif vav sin, elif lam. Ne eder?

EFRUZ - (Hesap eğitimi için kullanılan küreleri sıralar.) İki iki daha dört eder.

VİCDANİ - Uysal eder hoca efendi.

HOCA - Uysal olun çocuklar uysal. Keskin sirke kabına zarar.

ÜÇÜ KORO - Uysal olacağız hoca efendi uysal. Keskin sirke kabına zarar.

EFRUZ - (Yine kürelerle oynar.) Dört dört daha sekiz eder.

HOCA - Büyüklere karşı gelen ne olur?

CEMALİFER - Taş olur hoca efendi, taş olur.

HOCA - Kes sesini yerine otur. Hadi şimdi dersimiz bitti. On dakika teneffüs. (Hemen fırlar-lar.)

HOCA - Hoşt. (Çocuklar hemen hatırlayıp dururlar.)

ÜÇÜ KORO HALİNDE - Padişahım çok yaşa. Padişahım çok yaşa. Padişahım çok yaşa. (Hoca her yasadan sonra hapşıfır.)

GAZETECİNİN SESİ - Tanin, Tasvir, Peyam, Sabah. Yazıyor beyler İkdam da var. İttihatçı-ların Alman tahtelbahiri ile Avrupa'ya kaçışını yazıyor.

ÜÇÜ KORO - Ha heyli hampur heyli hap hup, ya yeyli yampur yeyli yap yup, ba beyli bala bula bambur beyli bap bup.

 

KURANDER ŞARKISI

KORO - Heyyyt

Bir zamanlar av yüzünden Bir zamanlar kadın Bir zamanlar din uğruna Bir zamanlar fütuhattan Çıkmış bütün savaşlar

Bugünkü savaşlar Aktif pasif Hesabından çıkar

Hamasi nutuklar Trampetler borazanlar Hep bu hesabı örter

Fransız, kapitülasyon peşinde

Alman'ın gözü

Bağdat yolunda

Moskof açık denizleri kollar

İngiliz petrollerini

Ha ha ha ha hapşu. Ya nezle olur Ya harbe girer Kuranderde oturanlar Kabak dönüp dolaşıp Dört yol ağzında patlar

Kan ister harp tanrıları Kıraat kitapları kahraman Ahmedler, Mehmedler Vicdaniler, Fedailer Hepsi bu yolda kurban

Zırhlı yapmış

Uçak yapmış

Tank yapmış

Müşteri bekler

Smitler, Krupplar, Brovvnlar

Dûpontlar, Wickersler

Heyyyyt

Doğu batının köprüsü bizde

Boğazlann bekçiliği bizde

Ayrıca gözü pek bir milletiz de

Ya nezle olur Ya harbe girer Kuranderde oturanlar Kabak dönüp dolaşıp Bizim başımızda patlar.

ANLATAN - Müttefik donanması demir atmış limana

Çevirmişler taretleri saraya Kol gezer işgal polisi (Bir Karabiniyeri silueti) Palikaryalar gemi almış azıya.

(Zito zito Venizelos, kato kato Mustafa Kemal sesleri, laterna müziği Bir işgal polisi gelip tabelayı değiştirir: Damat Ferit sokağı)

Değişti yine sokağın adı! Damat Ferit sokağı. Damat Ferit malumu âliniz. Sevr'i imzalayan aklı evvelin adı.

ÜÇLÜ KORO - Ha heyli hampur heyli hap hup, ya yeyli yampur yeyli yap yup, ba beyli bala bula bambur beyli bap bup

 

OKUL-2

HOCA - Dersimiz malumatı tabiiye dersi, bu nedir bakayım?

CEMALİFER - Kuru kafa.

HOCA - (Tokat atar, Cemalifer eğilir tokadı yine Vicdani yer.) Aldırma, hocanın vurduğu yerde gül biter.

VİCDANİ - Bunların yüzünden suratım çiçek bahçesine döndü, hoca efendi!

HOCA - Sen söyle bakayım bu nedir Vicdani?

VİCDANİ - Bu bir insan iskeletidir efendim.

HOCA - İnsan nereden gelmiştir?

CEMALİFER - Maymundan gelmiş efendim.

HOCA - Ne? Neuzubillah. Senin ağzını yırtarım.

VİCDANİ - İnsan Hazreti Âdem'den gelmiştir hoca efendi.

HOCA - Yani? Yani?

VİCDANİ - Gökten düşmüştür.

HOCA - Aferin. Aferin.

EFRUZ - Annemin akort hocası Vortik Efendi babamla konuşuyordu. Maymundan gelmiş hoca efendi.

HOCA - O zındıkların rivayeti. Zındıkların kâffe-si maymundan gelmedir ve de Müslümanla-nn cümlesi gökten düşme.

VİCDANİ - Yaşasın Müslümanlar!

HOCA -Aferin. Binaberin Müslümanlar cennete, zındıklar da cehenneme gideceklerdir.

VİCDANÎ - Oh olsun. Yağcık balak. Oh, canıma değsin.

HOCA - Gelelim iskelete: İskeletin iki eli var, ne için?

EFRUZ - Oynamak için.

CEMALİFER - Dikiş dikmek İ0n.

VİCDANİ - (Sabırsızlık içinde) Söyleyeyim mi?

HOCA - Söyle.

VİCDANİ - (Otomatik.) Çalışmak için. Çalışan kazanır. Çalışmak insanı hayvandan tefrik eder. Çalışan çocukları büyükleri pek sever.

HOCA - Aferin. Bir ihsan daha kazandın 399 Vicdani Efendi.

VİCDANİ - Sayeyi âlinizde efendim.

HOCA - İnsanın bir kafası var. (Sopa ile gösterir.) Ne için? Sen söyle Efruz.

EFRUZ - Kolalı fes giymek için.

HOCA - Sen söyle.

VİCDANİ - Düşünmek için hoca efendi.

HOCA - Aferin! Amma.

ÜÇLÜ KORO - Amma çok düşünmek de iyi değildir. İnsanın kafasına zararlı fikirler üşüşür. Büyükler her şeyi bizden iyi düşünür.

HOCA - Son cümleyi tekrarlayın. (Orkestra şefi. gibi tekrarlatır.)

ÜÇÜ KORO HALİNDE - İnsanın kafasına zararlı fikirler üşüşür. Büyükler her şeyi bizden daha iyi düşünür.

HOCA - (Sopa ile iskeletin gözlerini gösterir.) İnsanın iki gözü var. Ne için?

CEMALİFER - Görmek.

HOCA - Bir ağzı var.

EFRUZ - Konuşmak.  ^

HOCA - İki kulağı var.

VİCDANİ - İşitmek için.

HOCA - Ama biz ne yapmalıyız?

ÜÇÜ KORO HALİNDE - Kötü şeylere karşı gözümüzü yummalı, sağır olmalı, dilimizi yut-m alıyız.

HOCA - Şimdi hayvanat dersine geçebiliriz. (Devekuşu resminin göstermeliği iner.)

HOCA - Bu ne kuşudur?

VİCDANİ - Bu bir devekuşudur.

HOCA - Devekuşu nasıl bir hayvandır? Devekuşu hayvanların şahıdır.

KORO - Devekuşu çok sevimli bir hayvandır. Devekuşu hayvanların şahıdır.

HOCA - Aferin.

Ha heyli hampur neyli hap hup, ya yeyli yampur yeyli yap yup, ba beyli bambur bey-li bab bup.

 

KAFASIZLAR KOROSU

(Koro girer. Biri ortada, düşünmektedir.)

KORO BAŞI - Ne yapıyorsun sen orada? DÜŞÜNEN - Düşünüyorum. KORO - Madem düşünüyorsun

Öyleyse yoksun

Düşünmezler diyarında ÜÇLÜ KORO - Ha heyli hampur heyli hap hup,

ya yeyli yampur yeyli yap yup, ba beyli

bambur beyli bap bup. KORO - Yaaaa

Bacaklar yürümek

Kollar sarmak sarılmak

Saçlar taranmak için

Göğüs nişan takınmak

Gerekirse pir ûşkına

Kurşuna hedef olmak için.

Düşünmezler diyannda

Baş gereksiz insana

İki omuz ortasında

Netameli bir bomba

Yaaa.

DÜŞÜNEN - (Anlamış) Haa... KORO - Madem düşünüyorsun

Öyleyse yoksun

Düşünmezler diyannda

22

Sen de bizim gibi yap Sök kafanı çıkar at Midenle yaşa rahat Düşünmezler diyannda

(Vicdani uçurtma uçurmaya çalışır beceremez.)

ANLATAN - Vicdani

Oyunu oldum bittim sevmezdi

Tek eğlencesi uçurtma

Ne var ki uçurtması uçmaz uçamaz.

Rüzgânm bulamaz. Rüzgânnı bulamaz.

Böyle bir hassa

Yok mu insanda

Hazine bulsa

Boşuna.

(Vicdani bir saatle geçer.)

EFRUZ - Nereye böyle acele?

VİCDANİ - Karakola. Yerde altın bir saat buldum da.

EFRUZ - Göster bakayım. (Bakar) Arka kapağı da pırlantalı. Niye karakola götürüyorsun?

VİCDANİ - Sahibine iade etsinler diye.

EFRUZ - Sahibi, belli ki zengin bir adam, yenisini alır. Hadi gel şunu satıp paylaşalım.

VİCDANİ - Ayıp, ayıp. Sen bunu söylememiş ol. Ben de duymamış olayım, kardeş.

EFRUZ - Vicdani be... Kaç senelik arkadaşız. Bir şeyi çok merak ediyorum.

VİCDANİ - Sor kardeşim.

EFRUZ - Sen mahsus mu öyle yapıyorsun, yoksa sahiden mi sırılsıklam aptalsın?

VİCDANÎ - Teessüf ederim Efruz. Muallim bey bize musahabatı ahlakiye dersinde ne dedi: Yerde bir şey bulunca karakola teslim edin demedi mi?

EFRUZ - Kim görecek seni burada aval? VİCDANİ - Olsun. Benim vicdanım var. Ben vic-danımın sesini dinlerim. EFRUZ - Vicdanın ne diyor? VİCDANİ - Alma alma diyor. EFRUZ - Vay hıyar vay, ver şunu be. VİCDANİ - Ölürüm de vermem. (Koşarak çıkar.)

 

SAAT-I

(Göstermelik: telefon.)

Zaptiye karakolu. Manyetolu

VİCDANİ - Polis amca, polis amca.

POLİS - (Uyumakta iken uyanır, selama durur.) Emret komser bey.

VİCDANİ - Polis amca, polis amca.

POLİS - Veledin biri, kimsin sen? Nerden düştün buraya?

VİCDANİ - (Övünçle) Ben yolda yürürken altın bir saat buldum.

POLİS - İyi bok yedin. Ne güzel uyumuştum. Afyonumu patlattın.

VİCDANİ - Ben kapağı pırlantalı altın bir saat buldum.

POLİS - (İyice uyanmıştır.) Ne dedin? Ne dedin? Bu saati nerde buldun? (Zabıt tutmaya başlamıştır.)

VİCDANİ - Gülhane Parkında buldum.

POLİS - Nasıl buldun?

VİCDANİ - Yürürken ayağıma takıldı, buldum.

POLİS - Ne vakit buldun?

VİCDANİ - Akşamüzeri ezan vakti buldum.

POLİS - Nasıl bir saat buldun?

VİCDANİ - Kapağı pırlantalı altın bir saat buldum.

POLİS - Anladık ya, nerde buldun?

VİCDANİ - Gülhane Parkında.

POLİS - O da güzel de, nasıl buldun?

VİCDANİ - Ayağıma takıldı.

POLİS - İlle velakin ne zaman buldun?

VİCDANİ - Akşamüstü, ezan vakti.

POLİS - Orası malum ya, nerde buldun?

VİCDANİ - Gülhane'de.

POLİS - Nasıl bir saat buldun?

VİCDANİ - Arkası pırlantalı altın bir saat.

PÇLİS - Nerde?

VİCDANİ - Gülhane'de.

POLİS - Ne vakit?

VİCDANİ - Akşamüzeri.

POLİS - Nasıl?

VİCDANİ - Gözüme takıldı.

POLİS - Tamam! Yakaladım. İfadende mübaye-net var.

VİCDANİ - Şey, ayağıma takıldı diyecekken gözüme demişim.

POLİS - Göz nerde, ayak nerde. Sen onu benim kalpağıma anlat.

VİCDANİ - Vallaha da ayağıma takıldı, billahi de ayağıma takıldı. Şaşırtma verdiniz, dilim sürçtü.

POLİS - (İftiharla) Bize yedi sekiz Hasan Paşa zaptiyesi derler, yutar mıyım! Ben bir bakışta insanın ciğerini okurum be. Ne işin vardı bir kere ezan vakti Gülhane Parkında?

VİCDANİ - Geziyordum. Hava alıyordum.

POLİS - Hava alıyormuş, bak hele şu işe. Daha yalan söylemesini beceremiyorsun. Niye kı-zardın?

VİCDANİ - kızarmadım amca.

POLİS - Kızardın ulan. Benden iyi mi bileceksin?

VİCDANİ - Kızarmadım amca. Ben kızaracak bir

şey yapmam ki kızarayım. Benim vicdanım var.

POLİS - Başlatırsın şimdi vicdanından. Geldin afyonumu patlattın, sonra da yalan attın. Şimdi de kızardın diyorum, kızdrmadım diye karşı geliyorsun.

VİCDANİ - Ben büyüklerime karşı gelmem polis amca.

POLİS - Haa, şöyle.. Kimden yürüttün onu söyle?

VİCDANİ - Teessüf ederim, ben hırsız mıyım yani?

POLİS - Sus ağlama.

VİCDANİ - Ağlanm tabii ya. İşte bizim muallim bey şu karşı sokakta oturuyor. Sorun isterse-niz. Ben sınıfın mümessiliyim. Ben ne bulsam karakola götürürüm. Şeker bayramında Cinci Meydanında anasını kaybetmiş üç yaşında bir çocuk buldum, onu bilem karakola teslim ettim, yaa.

POLİS - Üç yaşında çocuk satılmaz ki, teslim edersin elbet.

VİCDANÎ - Affınıza mağruren saat satılır, ama bakın ben onu da size teslim ediyorum, yaa..

POLİS - (Afallamış) Önce çaldın, sonra nadim oldun, ikramiye alırım diye getirdin.

VİCDANİ - Ne çaldım, ne nadim oldum, ne de ikramiye düşündüm. Ben sadece vicdanımın sesini dinledim. Bunun huzuru bana yeter de artar.

POLİS - İyi, iyi ağlama hadi. Bu seferlik affettim. (Afyonunu çeker.) Ağlama, sus. Şunun zaptını yazayım (Vicdani ağlayarak gider.) Ama yazacağım yere sinek konmuş. Acaba sineğin kalkmasını mı beklesem, yoksa o kelimeyi atlayıp sonra mı yazsam? En iyisi komisere danışayım. (Telefonu çalıştırmak ister, çalışmaz.) Hadi canım, sonra yazarım. Biraz daha kestireyim. (Yine uyuklamaya başlar.)

 

SAAT - II

EFRUZ - Polis amca, polis amca.

POLİS - (Uyanır.) Emret komiser bey.

EFRUZ - Polis amca, polis amca. Beni babam yolladı.

POLİS - Sen kimin oğlusun?

EFRUZ - Ben Firuz Beyin oğlu Efruz'um.

POLİS - Ne istiyorsun?

EFRUZ - Babam saatini düşürmüş de, acaba bulan oldu mu diye soruyor.

POLİS - Nasıl bir saat düşürmüş?

EFRUZ - Kapağı pırlanta altın bir saat düşürmüş.

POLİS - Anladık ya, kim düşürmüş?

EFRUZ - Babam.

POLİS - Neden düşürmüş?

EFRUZ - Kösteğin zincir ucu laçka olduğu için düşürmüş.

POLİS - İlle velâkin ne vakit düşürmüş?

EFRUZ - Akşamüzeri, ezan vakti.

POLİS - Nerde düşürmüş?

EFRUZ - Gülhane Parkında.

POLİS - Kim?

EFRUZ - Babam.

POLİS - Nerde?

EFRUZ - Parkta.

POLİS - Ne vakit?

EFRUZ - Akşamüstü.

POLİS - Neden?

EFRUZ - Laçka.

POLİS - Kim?

EFRUZ - Babam.

POLİS - Neden?

EFRUZ - Laçka.

POLİS - Ne vakit?

EFRUZ - Akşamüstü.

POLİS - Neden

EFRUZ - Laçka.

POLiS - Kim?

EFRUZ - Babam.

POLİS - Neden?

EFRUZ - Laçka.

POLİS - Ne vakit?

EFRUZ - Akşamüstü.

POLİS - Nerde?

EFRUZ - Parkta.

POLİS - Neden?

EFRUZ - Laçka.

POLİS - İkamet?

EFRUZ -(Düşünür.) Maçka.

POLİS - Aferin. Yahu o kadar şaşırtma verdim, hiç tongaya basmadın. İfadende mübayenet yok, al saatini götür babana. Helal malmış, kısmetten çıkmamış.

EFRUZ - Babam da size iki mecidiye yolladı. (Saati alır, çıkar.)

POLİS - İki mecidiye. Hadi bakalım, hadi bakalım. Şunun zaptını tamamlayalım. (Parayı cebine koyar, zaptı yazmaya davranır.) Aaa! Sinek hâlâ uçmamış. Uç be yavrum, uç gözünü seveyim uç, hadi, canım sonra yazarım. Biraz daha kestireyim, vakit nakittir boşa geçmesin. (Uyur.)

 

İLK AŞK

(Göstermelik: Açıklık bir yer.)

CEMALİFER - (Makara çevirmektedir.) Sen dünyada eri çok kimi seversin?

VİCDANİ - Önce vatanımı severim.

CEMALİFER - Sonra?

VİCDANİ - Bayrağımı, sancağımı. 

CEMALİFER - Anladık, sonra?

VİCDANİ - Büyüklerimi, hocalarımı, haminneci-ğimi severim.

CEMALİFER - Sonra?

VİCDANİ - Sınıf arkadaşlarımı.

CEMALİFER - Onlann içinde en çok hangisini?

VİCDANİ - Utanınm söyleyemem.

CEMALİFER - Kız mı? Erkek mi?

VİCDANİ - (Susar.;

CEMALİFER - Kız.

VİCDANİ - Nerden bildin?

CEMALİFER - Baş harfi ne ile başlıyor?

VİCDANİ - (Utangaç.) Söylemem.

CEMALİFER - Başım için.

VİCDANİ - Söylemem.

CEMALİFER - Yeşil tuttum, Amenna.

VİCDANÎ - Celleşanühu bir Allah.

CEMALİFER - Şimdi burada aramızda mı? Bari onu söyle.

VİCDANİ - Bildin ama. Olur mu ya!

CEMALİFER - Onu bilmeyecek ne var! Bizim sınıfta herkes bana bitiyor.

VİCDANİ - Senin en sevdiğin arkadaşın kim Cemalifer?

CEMALİFER - Ben kimseyi sevmiyorum. Ben yaşamaktan nefret ediyorum. Ben ölmek istiyorum.

VİCDANİ - Ayıp, ayıp, Tevfik Fikret ne demiş? Vatan için ölmek de var, ama borcun yaşamaktır, ağzından yeller alsın.

CEMALİFER - Bana ne, bana ne, ben çok zalim bir kadın olacağım. Bütün erkekleri verem edeceğim.

VİCDANİ - Peki ama, neden?

CEMALİFER - Sen zalim kadın Mesalina filmini görmedin mi Alemdar'da?

VİCDANİ - Görmedim. Kim oynuyordu?

CEMALÎFER - Miya May.

VİCDANİ - Ne yapıyordu?

CEMALİFER - Erkeklerin kendisini sevdiğini anlamak için onlardan fedakârlıklar istiyordu. Hatta biri kendini diri diri ateşe bilem attı.

VİCDANİ - Ay!.. Aman aman.

CEMALİFER - Sen benim için ne fedakârlık yaparsın?

VİCDANİ - Ne istersen! Ne istersen!

CEMALÎFER - Canını verir misin?

VİCDANİ - (Düşünür.) Bak, şey. Ben canımı vatanıma adadım! Sen başka bir şey iste.

CEMALİFER - En çok sevdiğin bir şeyini için az etmeden bana verebilir misin?

VİCDANİ - Veririm. Veririm. Tabii veririm tabii.

CEMALİFER - Neyini? Neyini?

VİCDANÎ - Siyami'den aldığım Sultan Reşat pulunu veririm.

CEMALÎFER - Aman, ben pulu ne yapayım?

VİCDANİ - İki çocuğun on iki ciltlik devriâlem seyahatini veririm, oku.

CEMALİFER - İşin mi yok. Onu sen kendin oku.

VİCDANİ - Aman ne vereyim sana kardeş, aa...

CEMALİFER - Sen de o Toblerden çıkan bayrakları biriktiriyor musun?

VİCDANİ - Ben onlardan hiç yemedim ki biriktireyim.

CEMALİFER - Bende hepsi tamam da, bir Çin bayrağı eksik. Bir onu bulsam.

VİCDANİ - Ne olacak onu bulsan?

CEMALİFER - Hepsi tamam olunca kol saati hediye ediyorlar.

VİCDANİ - Kol saatini çok mu istiyorsun? (Çıkar.)

CEMALİFER - Hımmm.

VİCDANİ - Dur dur.

CEMALÎFER - Nereye?

VİCDANÎ - Ne yapıp yapıp sana Çin bayrağını bulacağım kardeş. Vuuuu. (Motosiklete binmiş taklidi yaparak çıkar.)

 

BİSİKLET

(Efruz bisikletle girer. Keyifle şarkı söyleyerek gezer.)

CEMALÎFER - A! Hih. Ne güzel vilisbitin. Yeni mi

aldın?

EFRUZ - Alisiyon marka. Lüküs model. Bak kar-

pitli lambası da var.

CEMALİFER - Ben de zilini çalabilir miyim?

EFRUZ - Çal, çal. (O çalarken kızı çimdikler.)

CEMALÎFER - Yapmasana be aman.

EFRUZ - Yürürken canavar düdüğü bilem var.

CEMALİFER - Beni de bindirir misin biraz?

EFRUZ - Bir öpücük verirsen binersin.

CEMALİFER - Yağma vardı. Pişşt...

EFRUZ - Canın isterse, ben de kendi kendime do-

laşınm.

(imrendirerek bisikleti ile ve şarkı söyleyerek gezer.)

CEMALİFER - Efruz.

EFRUZ - Efendim.

CEMALİFER - Ne olur beni de bindir.

EFRUZ - Bir öpücük ver, sonra.

CEMALİFER - Hiç olur mu? Ayıp, günah.

EFRUZ - Ayıp, günah, biri görürse. Biz bizeyken hiçbir şey ayıp olmaz.

CEMALİFER - A, onu da kim söylemiş?

EFRUZ - Amcam bahçede anneme söylüyordu. Onlardan duydum.

CEMALİFER - Günah yazılır deftere.

EFRUZ - Sen öpmeyeceksin ki, ben öpeceğim. Benim defterime yazılır.

CEMALİFER - Bak, önce bindir, sonra. Hadi.

EFRUZ - Para peşin, kırmızı meşin.

31

CEMALİFER - Ne hain çocuksun be...

EFRUZ - Cemalifer bak ordaki ne kuşu?

CEMALÎFER - Hangisi? (Bakmır.)

EFRUZ - (Dalgınlığından faydalanıp öper.) Ummmmh.

CEMALİFER - Terbiyesiz! Yapma be.

EFRUZ - Burnumu acıttın ama. Bunu saymam.

CEMALİFER - Acıtmadım, aatmadım hadi. Öptün bitti işte.. Hadi şimdi bindir. (Efruz çim-dikler.) Ay anneciğim, anneciğim.

EFRUZ - Yoo.. Bunu saymam. Nizami öpücük isterim.

CEMALİFER - Aman öp bakalım. (Uzakta durmuştur.)

EFRUZ - Gel, gel, gel. (Cemalifer istemeyerek yan yan yaklaşır.)

EFRUZ - Kapa gözünü.

CEMALİFER - Kapadım. (Efruz kızı dudağından öper.) A.. Yok ama dudaktan öpmek, olmaz ama.

EFRUZ - Oldu bitti bile.

CEMALİFER - Ne yaptık şimdi biz. Cehennemlik olduk.

EFRUZ - Töbeyi istifra et, affolur.

CEMALİFER - Ya çocuğumuz olursa şimdi?

EFRUZ - Hadi sen de inek. Bu kadarakla çocuk olur mu?

CEMALİFER - Olur, olur. Sen şimdi beni almazsın da. Ne olacak benim halim?

EFRUZ - Bana ne senin halinden, daha önce dü-şünseydin halini. Ben gidiyorum.

CEMALİFER - Nereye?

EFRUZ - Öbür mahalleye Dürdane'yi gezdireceğim onun çocuğu olmuyor.

CEMALİFER - Hani beni bindirecektin?

EFRUZ - Baksana bir öpmeyle ne işler çıkardın başıma. Ben gidiyorum.

CEMALİFER - Verici, aha. Verici, aha. EFRUZ - Hadi ordan ekşi limon sen de.

CEMALİFER - Keşkem surat ne olacak. Haramzade. Salon kokotu Efsayişin piçi. (Efruz zilini öt-türe öttüre çıkar. Cemalifer ağlar. Vicdani sevinçle girer.)

VİCDANİ - Cemalifer, Cemalifer, bütün pul koleksiyonumu satıp sana Çin bayrağını buldum.

CEMALİFER - (Birden ağlaması durur, bayrağı kapar.) Sen dünyanın en iyi kalpli çocuğusun Vicdani. (Yine ağlamaya başlar.) Ama ben yine o keşkem suratlı Efruz'u seviyorum, ne yapayım elimde değil. (Ağlar.)

VİCDANİ - Ağlama kardeşim. (O da ağlamaya

başlar.) ANLATAN - İşte o tarihten beri

Vicdanide

Bir Çin allerjisi

O gün, bugün

Çin çayına bile

Rest çeker getirseler

Efruzda ise

Şeytan tüyü var

Nereye gitse

Sevilir, beğenilir

Yaradılış mı?

Şans mı?

Nedir?

Efendim siyasi duruma gelince

Vatan düşmandan temizlenmiş

(Hürmet Sana Ey Şan Dolu Sancağım marşı.)

Lloyd George mat edilmiş

İşgal kuvvetleri def olup gitmiş

İstanbul'dan

İşte o sırada

Ankara'nın ilk elçisi

Kısa boylu güler yüzlü sevimli,

Kuvay-i milliye kumandanı

Refet Paşanın

İstanbul'a gelişi

Her taraf donanmış

Kurulmuş tak-ı zaferler

Bütün İstanbul hasretle

Paşayı bekler

 

ŞARK MAHFİLİ

(Şark mahfilinin önü: Efruz keşşaf kılığında elinde trampet. Cemalifer Hürriyet Perisi, Vicdani bahriyeli kılığı ile şemsipersiz kasketinde Yavuz yazılı.)

MÜDÜR - Herkes hazır mı?

EFRUZ - Hazır efendim.

MÜDÜR - Hürriyet perisi nerde? Git bak bakalım. Sen okuyacağın nutku hazırladın mı?

VİCDANİ - Hazırladım.

MÜDÜR - Oku öyleyse.

CEMALİFER - İşte geldim muallim bey.

MÜDÜR - Kanatlarını kabartın biraz. Sen ne yapacağını biliyor musun?

CEMALİFER - Evet efendim kırmızı beyaz çiçekleri vereceğim.

VİCDANİ - (Nutku prova eder.) Ey Fatih'ten sonra İstanbul'u ikinci defa fetheden kahraman ordumuzun öncü mümessili Refet Paşa hazret-

leri. Ey... iki cihanın eşsiz incisi İstanbul'un... (Yüzü birden ekşir, elini karnına götürür.)

MÜDÜR - Nen var oğlum. Rahatsız mısın?

VİCDANİ - Çok heyecanlıyım muavin bey. 418 Efruz, sağ olun, gitti evden heyecan ilacı ge-tirdi. Geçer birazdan bir şey değil. (Efruz kıs kıs güler.)

VİCDANİ - İki kıt-anın müntehasındaki bu eşsiz şehrin bu emsalsiz beldenin ay ay ay ay... (iki büklüm olur.)

MÜDÜR - Nen var oğlum? Ne oluyorsun?

VİCDANİ - Biraz karnım ağrıyor da muallim bey, herhalde ilaçtandır. Bütün asırlık surları, mukaddes camileri, minareleri, tarihi abideleri ile ay ay ay ay... Sizin yüksek şahsınızda Kuvayimilliye ordularını selamlıyor. Ay ay ay'ay ay...

MÜDÜR - Okuyacak mısın, yoksa? .

VİCDANİ - Ben sınıfın mümessiliyim muallim bey. Affınıza mağruren bu tarihi günde bu şerefi ölürüm de kimseye kaptırmam. Anadolu bozkırının kavurduğu tunç yüzünüzde hürriyet rüzgârlarının izi, çizmelerinizde ise anavatanın mukaddes tozu var.

MÜDÜR - Tam burda eğilerek ne diyeceksin bakayım?

VİCDANİ - Bu tozu öpmek (Eğilir) vatanımı öpmek gibi geliyor bana. Ay ay ay ay.. Affeder-siniz muallim bey eğildim de ondan oldu, vallahi geçmiş gibiydi. Bir dakika ben şimdi geliyorum. Şu kadarcık bir şey. (Koşarak çıkar.)

MÜDÜR - Efruz!

EFRUZ - Efendim.

MÜDÜR - Efruz bundan hayır yok. (Gürültüler çoğalır.) İşte geliyorlar, karın ağrısı Refet Paşanın yanında tutarsa rezil oluruz. Al kâğıttan sen oku oğlum.

EFRUZ - Okuyayım hocam.

MÜDÜR - Hürriyet perisi nerde? CEMALİFER - Efendim.

(Sesler, gürültü çoğalır. Sesler: Yaşasın Kuva-yimilliye. Yaşasın Baş Kumandan Mustafa Kemal Paşamız. Yaşasın gözbebeğimiz, Refet Paşamız. Refet Paşa görünür. Çok şıktır, aya-ğında pınl pırıl rugan çizmeler etrafa selam ve öpücük yağdırmaktadır.)

VİCDANİ - îşte geldim muallim bey. Versin nutku ben okuyacağım.

MÜDÜR - Efruz okuyacak. Sen al şu trampeti. (Vicdanı ile Efruz itişirken kâğıt yırtılır.)

(Muallim işaret vermiştir hürriyet perisi üstünü düzelttiğinden görememiştir. Efruz kendine sanıp ilerler.)

EFRUZ - Refet Paşamız. (Arkasını getiremez) Paşamız size çok güzel bir nutuk hazırlamıştık. Şimdi heyecandan yırtıldı unuttuk. Çizme-nizdeki Anadolu toprağını öpecektik, onlan da boyatmışsınız o iş de yattı. Veriniz bari mübarek elinizi öpeyim. Refet Paşamız. (Çiçeği hürriyet perisinin elinden kapıp uzatır.) Bunu da babam size yolladı.

REFET PAŞA - Berhudar ol evladım. Sen kimin oğlusun bakayım?

EFRUZ - Firuz Beyin oğlu Efruz'um efendim.

HOCA - Firuz Beyin oğlu 418 Efruz kulunuz.

REFET PAŞA - Sen ne hamiyetli çocuksun. Gel seni alnından öpeyim.

(Çocuklar Refet Paşanın ardından Bayrağımız Şanımız Feda Olsun Kanımız şarkısını söyleyerek çıkarlar.)

ANLATAN - Ömründe bir gün Bir tek gün 399 Vicdani Efendinin Eline bir fırsat geçti O gün karnı ağrımasa Tarihe de geçecekti. Olmadı işte geçemedi Talih, buraya da erdi, yetişti Refet Paşanın cümle resimlerinde Paşa öpücük yollar, el sallar " Onunla beraber Yanında sanki yaver Kabalaklı bir keşşaf Firuz'un oğlu Efruz Değişti yine, sokağın adı

(Bir Kuvayimilliye askeri gelip so^aa yeni tabela asar.)

Moda nedir o günlerde: Refet Paşa sokağı

GAZETECİNİN SESİ - Hâkimiyeti Milliye, Vakit. Yazıyor beyler, Tanin de var Cumhuriyetin ilanını yazıyor!

(Ayak sesleri)

ANLATAN - Cumhuriyetin ilanı Hilafetin ilgası. Şapka, harf inkılabı İsviçre Medeni Kanunu Dil, tarih, coğrafya İnkılabı

Güneş-Dil Teorisi Bozkurtların dirilişi Orta Asya teranesi İşte bu arada bir Halkevi Temsili

 

AKIN

REJİSÖR - Dikkat provaya başlıyoruz. Başla Necla..

338 Necla! Vekil beyefendinin kızı, bu son prova, akşama temsiller var.

(Bir kız öğrenci çok romantik bir okul diksiyonu ve yanlış vurgulamalarla okur.)

KIZ - İşte! Şu Orta Asya. Türklerin anayurdu Türk, ilk medeniyeti Altay Ural'da kurdu Sonra alıp sazını, resmini heykelini Dolaştı baştan başa doğu batı ilini Bu oklar bize akın yollannı gösterir On bin.

REJİSÖR - Yirmi bin.

KIZ - (İnatla.) On bin yılın üstünden haber verir.

REJİSÖR - Prologu bitirir bitirmez, yandan kaybolacaksın.

KIZ - Hangi yandan?

REJİSÖR - Koskoca ok gösteriyor ya. Arkanda, or-dan. Şimdi İstemi Hanın büyük sahnesine geçelim.

ÇİNLİ - (Koşup gelerek) Üç büyük Başbuğ Hakanı görmek isterler. Doğu Beyi, Gün Beyi, Batı Beyi geldiler.

REJİSÖR - Defolsunlar, gitsinler.. Senin sıran bu sahnede mi? Aval!.. İstemi Efendi oğlum, gel.. Kızının kurban edileceğini duydun, sinir krizi gepriyorsun. Derin bir nefes al, boşalt cümleni.

VİCDANİ - (Derin nefes alır.) Ah! Şimdi ben ku-dursam çılgın olsam, Saçımı, yüzümü tırnaklarımla yolsam.

REJİSÖR - (Meralifer'e bakar) Ne o? Çıkar o ökçeli ayakkabılarını. O tarihte ökçeli ayakkabı giyilir miydi kızım?

MERALİFER - Ama boyum kısa görünüyor hocam.

REJİSÖR - Al şu sandaleti geçir ayağına. (Modem bir sandalet verir.)

EFRUZ - Sanki bu sandalet var mıydı o zaman?

REJİSÖR - Devam İstemi Efendi oğlum, devam...

VİCDANİ - Senden güzelliğini sıyırsam ağır, ağır Gözlerini kör etsem kulaklannı sağır Ortada hasta kanlı bir külçe kalsa Gözler sana değince gördüğünden bunalsa. Belki seni göklerin elinden kurtarırdım.

REJİSÖR - Kızım Meralifer! Yine dalgadasın. Bak zavallı, baban seni kurtarmak için sinir krizleri geçiriyor, sen hâlâ tırnak cilanla oynu-yorsun!

MERALİFER - Ne diyordunuz babaağım?

VİCDANİ - Diyordum ki, gözler sana değince gördüğünden bunalsa.

EFRUZ - Böyle ömrün azabı.

MERALİFER - Böyle ömrün azabı ölümden daha az mı?

REJİSÖR - Olmuyor, olmuyor;. Konsantre ol konsantre. Konsantre olsan değil tırnak cilanı, dünyayı bile görmezsin. Üç bey fala karıyla anlaşıp kuraklığa karşı seni kurban etmek istiyorlar, böylece bir taşla iki kuş vuracaklar.

MERALİFER - Çirkin yaşamaktansa güzel ölsem olmaz mı? (Rejisöre) Biraz ruj sürebilir miyim hocam? Zaten piyes icabı da güzel olmam gerekiyor.

REJİSÖR - Hiç rolün içinde değilsin kızım, piyes senin üzerinde. Sen ölünce baban da efkâr,-lanıp mortoyu çeker diye düşünüyorlar. İşte baban deminki tiradı bunun için çekti, yaa.  Ama halk yine ille de Suna kurban edilsin diye direniyor. Öyle değil mi İstemi Efendi oğlum?

39

VİCDANİ - Dimi ya?

MERALİFER - Bunun neresi medeniyet hocam?

ÇİNLİ - (Koşup gelerek) Üç büyük Başbuğ Hakanı görmek isterler. Doğu Beyi, Gün Beyi, Batı Beyi geldiler.

REJİSÖR - (Sopayı kapar.) Gelsinler hele, gelsinler bakayım. Ne dedim demin sana. Senin repliğin ne?

CİNLİ - Medeniyet.

REJİSÖR - Bu piyeste tam 120 medeniyet kelimesi var. Hepsinde gelinir mi be?

VİCDANİ - Sinirlenmeyin hocam. Yazık değil mi sinirlerinize.

REJİSÖR - Çocuklar olmuyor. Rolü yaşamıyorsunuz. Bir kere hepiniz vakur, cesur ve heybetli olacaksınız. Çünkü asil bir soydan geliyorsunuz. Asil bir kan dolaşıyor damarlarınızda.

MERALİFER - Hocam, B grubu asil kan mıdır?

REJİSÖR - Elbette. (Bunu biraz tereddütlü söylemiştir.)

MERALİFER - Öyleyse A grubu yandı.

EFRUZ - (Dalkavukça) Niye böyle söylüyorsun kardeşim. Türkler hangi kan grubundan olur-larsa olsunlar kanlan asildir. Değil mi hocam?

REJİSÖR - Aferin. Bak şimdi havasına girdin.

VİCDANİ - (Gider sarılır.) Tebrik ederim Efruz.

REJİSÖR - Ne diyordum, hepiniz Orta Asyalısınız. Tepenizde Asya güneşi, yaylalarda yaylıyorsunuz. Kımız içiyorsunuz, cengâver bir soyun çoaıklansınız. Suna, kızım sen erkek gibi yiğit bir kızsın. Amazonsun, saçlarını döker, ata binersin. At koşar, saçların uçar, bir ceylan görür, ok atarsın. Oral Altay göğünün en güzel yıldızısın. Vicdani Efendi oğlum, niye gözlerini kııpıştmyorsun?

VİCDANİ - Saçlarını dökmüş dört nal giden Me-ralifer'e bakarken Asya güneşi gözlerimi ka-maştınyor da ondan hocam.

REJİSÖR - Aferin... Hepiniz Vicdani kadar yaşayın o anı.

VİCDANÎ - Sıkı mı?

REJİSÖR - Gün Beyi oğlum, kıza sarılacağına beni dinle, Gün Beyi.

EFRUZ - Sahici sevgililer gibi olabilmek için konsantrasyon yapıyoruz hocam.

REJİSÖR - (El çırpar.) Şimdi son sahne.

VİCDANİ - (Arada gidip tahta kurulan Necla'yı göstererek) Hocam torpil koltukta..

REJİSÖR - Necla kızım, Vekil Beyefendinin kızı, lütfen kalkar mısınız? Devam et oğlum de-vam.

SUFLE VERİR - Demir... Beyhude korkun.

MERALİFER - Demir... Beyhude korkun. Uzaklarda arama göğsünde senin okun.

REJİSÖR - Ve istemi giriyor. İki eli onlann omzunda. Böyle. On beş yıl sonra üniversitenin önüne dikilecek Atatürk heykeli gibi. Derin bir nefes al İstemi Efendi, boşalt cümleni.

VİCDANÎ - Demir Suna senindir. Başlıyor artık akın. Yine bir gün buluşmak üzere vedalaşalım.

REJİSÖR - Kıza sanla cağına lafını kolla Demir...

VİCDANİ - Denize varmak için.

DEMİR - Denize varmak için her gün bir dağ aşalım.

VİCDANÎ - Kalbinizde kan olsun bu halkın sevgileri. İleri yavrum Suna, oğlum Demir ileri.

REJİSÖR - Perde, alkış, tezahürat.

MERALİFER - Ne taraftan çıkacağız?

EFRUZ - Gel, buradan çıkacağız. (Kenara çıkarlar.)

ÇİNLİ - (Gelerek) Üç Başbuğ Hakanı görmek ister. Batı Beyi, Gün Beyi, Doğu Beyi geldiler.

REJİSÖR - Piyes bitti. Akınlar pay edildi. Suna everildi. Artık ne bok yemeğe gelecekler ulan? Hadi şimdi dekorlan getirin.

ANLATAN - Üniversite çağındaki geçimsizlikler Yaz yağmuru misali unutulur geçer. Son sınıfta yine iki komşu çocuğu Yanyana arkadaş beraber. Efruz'un babası mason Birçok ecnebi tanır Efruz Vagonli'de İyi maaşla çalışır. Oğul babaya çekermiş derler Günlerden bir gün Efruz'u şeytan dürter Sekreter kıza sataşır Kızın yırtılır mantosu Sekreter kız

Umum müdürün mantanitosu. Müdür fena bozulur Efruz kıçına tekmeyi yiyip Vagonli'den kovulur. Tesadüfe bakın devir de Ali Çetinkaya devri O gün Vagonu aleyhine Miting var Galatasaray'da Öbek, öbek gruplar Caddede kaldınmda, Devrin Dördüncü Murat'ı Yeni münakalat vekili Eski İstiklal Mahkemesi Başkanı Ali Çetinkaya

Gene belli etmemek için kendini Hamal kahyası kılığına bürünmüş Kasketi ta kulaklanna kadar geçirmiş Yalnız belli oluyor ensesinden Gözlüyor durumu iftiharla Karşıki Hatay Pastanesinden.

 

VAGONLİ

1. SES - Kahrolsunlar.

2. SES - Gebersinler.

3. SES - Defolup gitsinler.

EFRUZ - Ne oluyor burda?

VİCDANİ - Vagonu aleyhine miting var.

EFRUZ - Vagonu aleyhine mi? Ne olur beni de

alın. Beni bu sabah o şirketten attılar bakın.

(Pantolonundaki tekme izini gösterir.) VİCDANİ - Bir dakika, işte vagonu şirketinden

atılan bir arkadaşımız aramızda.

1. SES - Vagonu zihniyetinin en canlı bir örneği.

2. SES - Milliyetçi olduğu için bu şirketlerin aradığı tipte uşak zihniyette olmadığı için bu sabah işine son verilen cevherli bir Türk genci.

3. SES - Bir kan ve can kardeşimiz.

1. SES - Kim bu? Kim bu?

VİCDANİ - Firuz beyin oğlu Efruz. Mahalle arkadaşım, bizden, bizden.

EFRUZ - (Kıçını tuta tuta kürsüye çıkar.) Arkadaşlar, kardeşlerim, kalbim sizlerle çarpıyor. Ka-nımızı sülük gibi emen yarasaları, iktisadiyatımızı kemirip beslenen bu istismara sırtlanları, bu kudurgan bezirganları daha konuşturacak mıyız? Ey... Emperyalist bezirganlar. İşte size son ihtar!..

1. SES-Yaşa. Varol..

EFRUZ - Dış sermaye dışarı. Kapitülasyon zihniyetinin devamına müsaade etmeyeceğiz!..

SESLER - Etmeyeceğiz! Gebersinler!..

EFRUZ - Vagonli'ye ve bu şirketlere verilen her metelik yarın vatan müdafaasında karşımıza çıkabilir, bir kurşun olarak bağnmızı delebilir.

SESLER-Çok doğru!..

VİCDANI - Var ol Efruz!.. Ben seni bu kadar milliyetçi bilmezdim kardeşim.

EFRUZ - Ben de bilmezdim. (Devamla) Bunu, dünyaya olanca milli hançeremle haykırmak istiyorum. Türkiye artık uyanmıştır.

SESLER - Uyanmıştır.

VİCDANÎ -.... mistir.

EFRUZ - Kendi fabrikalanmızı kendimiz yapacağız.

SESLER - Kendimiz yapacağız.

VİCDANİ -.... cağız.

EFRUZ - Kendi bankalarımızı kendimiz işleteceğiz.

SESLER - Kendimiz işleteceğiz.

EFRUZ - Kendi şirketlerimizi kendimiz kuracağız.

SESLER - Kendimiz kuracağız.

VİCDANİ -... cağız.

EFRUZ - Kendi halkımızı kendimiz sömüreceğiz!.

SESLER - Kendimiz sömüreceğiz.

VİCDANİ -..... ceğiz.

SESLER - Dış sermaye dışarı. İç sermaye içeri.

2. SES - Defolsun kanımızı emen solucanlar.

3. SES - Sırtlanlar.

2. SES - Sırtlanlar

1. SES - Defolsunlar gitsinler.

VİCDANİ - Vagonu Cook Türk cook olacaktır.

SESLER - Vagonu Cook Türk cook olacaktır.

2. SES - Ali Çetinkaya da aramızda arkadaşlar. Yaşasın Ali Çetinkaya.

SESLER- Yaşasın!..

ALİ CETİNKAYA - Deminden beri hamal kâhyası kılığı ile aranızda tebdil gezip konuşulanları dinliyordum. Kimdi demin konuşan hamiyetli delikanlı?

VİCDANİ - Çık kardeşim çık, bu fırsatı kaçırma.

EFRUZ - Bendenizim efendim. Firuz Beyin oğlu EFRUZ.

ALİ CETİNKAYA - Hepinizin sembolü olarak gel seni alnından öpeyim evladım.

(Müzik: Radesky marşı.)

ANLATAN - Hitler adında bir onbaşının Bunak Mareşal Hindenburg'u Kafese koyup başvekil olduğu 1933 yılı bahan Bizim iki delikanlı Ahzı asker şubesine Ba posta celbedildi. O yıl doğuda kalkınma var. Tahsin Üzer müfettiş Vicdani asker oğlu değil mi? İlle şark hizmeti yapacak Ver elini Şemdinli Beytüşşebab, Kızıl çakçak Vatanın topraklarını Kanıyla değilse de Teriyle sulayacak. Firuz'un oğlu Efruz Muhallebi çocuğu Zora gelmez, çıt kırıldım. İlle İstanbul'da kalacak. Gelsin yine İltimas torpil. Doktor raporu Firuzun oğlu Demişler ona İstediği yerde kahf Sırtı terlemeden Tezkeresini bile alır.

 

ASKERLİK -1

EFRUZ - Bu kadar güzel ata binmeyi nerden öğrendiniz?

PERİZAT - Paşa babamdan.

EFRUZ - Babanız kim?

PERİZAT - Aslan Paşa.

EFRUZ - (Yalana bir hayretle) Demek siz Aslan Paşanın kerimesi oluyorsunuz! İstanbul II. Ordu Kumandanı.

PERİZAT-Tabii!

EFRUZ - Hayret doğrusu. Durun öyleyse sizi askeri tarihten imtihan edeyim..

PERİZAT-Edin...

EFRUZ - "Ordular hedefiniz Akdeniz ileri" emrini kim verdi?

PERİZAT - Atatürk.

EFRUZ - Hıh. Siz öyle bilin.

PERİZAT - Ya kim İsmet Paşa mı?

EFRUZ-Yok efendim.

PERİZAT - Kâzım Karabekir mi diyeceksiniz?

EFRUZ - Ne münasebet.

PERİZAT - Atatürk demiş. Bütün tarih kitapları yazar bunu.

EFRUZ - Yazmasına yazar, ama asıl emri veren kim?

PERİZAT - Kim?

EFRUZ - Amcam.

PERİZAT - Amcanız mı?

EFRUZ - Amcam o tarihde Atatürk'ün emir subayı imiş. Rahmetli Ata o gün üzerinize afiyet biraz nezle, emri yazılı olarak amcama veriyor. Oğlum Abdürrezzak şunu ordulara yüksek sesle tekrarla diyor.

PERİZAT - Ha... Ha... güleyim bari..

EFRUZ - İstediğiniz kadar gülün, tarihin kaydetmediği daha böyle nice teferruat vardır.

PERİZAT - Çok espritüelsiniz Efruz Bey.

EFRUZ - Ben bunu kendime tarihten bir şeref hissesi koparmak için söylemedim.

PERİZAT - Ya ne için söylediniz?

EFRUZ - Oldum olasıya yaver yetiştiren bir ailenin çocuğu olduğumu hatırlatmak için söy-ledim. Babanızın yaveri yakında terhis oluyormuş da.

PERİZAT - Çok direkisiniz vallayi.

EFRUZ - Babanız sizi kırmaz, Perizat Hanım. Onun yerine beni tavsiye etseniz.

PERİZAT - Peki edeyim ama, sizin için nasıl bir bonservis vereyim.

EFRUZ - Paşa hazretleri boş zamanlarında bilardo oynayarak dinlenirlermiş. (Cebinden bir kart çıkarıp) Bense tesadüfen İstanbul bilardo şampiyonuyum.

PERİZAT - Cesaretinizi beğeniyorum.

EFRUZ - Ben de size güveniyorum.

ANLATAN - Yaverin kordonu var Yaver pınl pınl tıraşlı Yaver kolonya kokar Bütün kızlar kesilir Vicdani Erzurum'da nefer. Erzurum'un havası serttir. Üşünür.

 

ASKERLİK - II

(Borazan sesi. Bir horoz ötmesi. Annem beni yetiştirdi marşı. Bir gedikli, üç asker manevra üniforması ile talim yapmaktadırlar. Bunlardan biri Vicdani'dir.)

GEDİKLİ - Hazır ol Rahat Hazır ol Rahat

Hazır ol ileri marş Sağ. Sağ. Sağ. Sağ. Kıta dur Rahat

(Dedikleri yapılır.) Şimdi ben ordu müfettişiyim. Geldim önünüzden geçiyorum. (Geçer.) Merhaba asker.

VİCDANİ - Merhaba.

1. ASKER - Nasılsınız paşam?

2. ASKER - Ömrünüze bereket.

GEDİKLİ - Ben size böyle mi öğrettim? Ne diyecektiniz?

VİCDANİ - Sağ ol diyecektik Başefendi.

GEDİKLİ - Aferin. Sen adam olacaksın (Yanındaki ile konuşan birine) Bana bak atanm tokadı.

1. ASKER - Atarsınız Başefendi. (Hazır ol vaziyetinde.)

GEDİKLİ - Ben adamın ağzını burnunu dağıtırım.

2. ASKER - Hakkınız var Başefendi.

GEDİKLİ - Profesör, umum müdür, mümeyyiz ne olursanız olun. Burada asker olduğunuzu unutmayın. Ben adamı dünyaya geldiğine geleceğine pişman ederim.

1. ASKER - Edersiniz Başefendi. GEDİKLİ - Vükelahktan hiç hoşlanmam.

2. ASKER - Hakkınız var Başefendi.

GEDİKLİ - Yağcılıktan da nefret ederim.

1. ASKER - Ona ne şüphe Başefendi.

GEDİKLİ - Askerlikte laf ebeliği yok. Gomuta var.

VİCDANİ - Komuta var.

GEDİKLİ - Önce vatan.

VİCDANİ - Elbet vatan.

GEDİKLİ - Sonra disiplin, itaat.

 

4R

1. ASKER - Dispilin, itaat. GEDİKLİ - Sonra yine vatan. VİCDANİ - Her zaman vatan. GEDiKLi - Sonra telim manevra.

2. ASKER - talim manevra. (Boru sesi.)

1. ASKER - Arada bir de karavana.

GEDİKLİ - Ya adam olursunuz, ya kıtaya çıkarsınız hepiniz. Bu memleketi size emanet edi-yoruz avallar.

KORO - Ediyorsunuz Başefendi.

GEDİKLİ - Başıbozuk alayı siz de.

KORO - Hakkınız var Başefendi.

GEDİKLİ - Vükela dümbelekleri.

KORO - Doğru söze ne denir Başefendi.

GEDİKLİ - Siz dünyaya medeniyet meşalesini taşımış asil bir ulusun evlatlarısınız. Heyvan oğlu heyvanlar. Ne halt olmuşsanız bu fakir milletin dişinden tırnağından arttırdığıylan olmuşsunuz... Şimdi bunu kanınızla ödeyeceksiniz.

1. ASKER - Eyvah bugün yine kan alacaklar galiba!

GEDİKLİ - Mehellebi çocuklan. Şu göğüs kafesinizde iman olacak bir kere zındık züppeler. Top da cephane de zırhlı da tayyare de tank da, iman karşısında erimeye mahkûmdur.

VİCDANİ - (Bu sözlerden ziyadesiyle memnun kalmıştır kendini tutamaz.) Bravo Başefendi. (Alkışlar.)

GEDİKLİ - Sus bakalım senin fikrini soran oldu mu? Burası tiyatro değil. Alkışı kes. Nerde kalmıştık?

VİCDANİ - Her şey iman karşısında erimeye mahkûmdurda kalmıştık Başefendi.

GEDİKLİ - Sağa dön ileri marş. Sağ sağ sağ. (Kıta yürüyerek çıkar.)

49

 

ASKERLİK - III

PAŞA - Nerde kalmıştık?

EFRUZ - Conk Bayırının cenubi garbisinden dördüncü süvari alayının nasıl hücuma kalktı-ğında kalmıştınız paşam.

PAŞA - (Bilardo masasında bir vuruş yaptıktan sonra) Bunun üzerine sol cenahtan kolağası Ab-dülmennan Beyin topçuları da endahta geçtiler.

EFRUZ - Evet paşam.

PAŞA - Piyadelerimiz bu sırada hasmın ön mevzilerini çoktan aşmış şimali garbi istikametinde ilerliyorlardı.

EFRUZ - İsabet paşam.

PAŞA - Böylece başlayan hücum ikindiüzeri düşmanın kahirane hezimeti ile sona eriyordu.

EFRUZ - Hayret paşam.

PAŞA - (Vuruş yapar.) Buna ne buyrulur? Buna ne dersin?

EFRUZ - Maharet paşam.

PAŞA - Pikelerim hayli gelişti değil mi sayende?

EFRUZ - (Estağfurullah jesti yapar.) Kabiliyet paşam.

ANLATAN-Yıl 1935 Üniversite bitmiş Askerlik bitmiş îki ahbap tesadüf bu ya Aynı ilanı okuyup Aynı kapıda birleşmiş

 

BÜRO -1

(Patron koca bir masanın başında, arkasında bir çizelge tablosu.)

PATRON - (Diktafona) İlk gelen adayı yollayın lütfen.

VİCDANİ - (Önünü ilikleyerek girer. Çok heyecanlıdır bir iskemle devirir.)

PATRON - Oturun.. Oturun oturun.

VİCDANİ - Teşekkür ederim efendim.

PATRON - Adınız?

VİCDANİ - (Çok heyecanlandı.) Vicdani. İptidaiyi, Rüşdiyeyi, Darülfünunu, affedersiniz, birincilikle bitirdim. Vatani vazifemi gönüllü olarak şark hududunda ifa ettim.

PATRON - Sakin olun, sakin olun.

VİCDANİ - Sakinim efendim. Kumarım, işretim, sefahatim yoktur. Pazarları bile çalışırım. Hiç değilse evdeki bozuk muslukları, masaları, saatleri tamir ederim. İlan buyurduğunuz sekreterliğe layık mıyım, bilmiyorum. Daha ehil bir kimse varsa onun ekmeğini almak asla aklımdan geçmez. Ama beni almak inayet ve teveccühü gösterecek olursanız o zaman fedakârane, cansiperane çalışı-nm. Allaha şükür kanaatkar bir insanım. Bir lokma bir hırka. Ne verseniz kabulüm. Politikadan nefret ederim. Bir memur kendi başına siyasi muhakemeler yürütmeye başladı mı o memlekette anarşi başladı demektir. Allah bizi o günlerden korusun. Amin efendim. Dedikodudan çalçenelikden de hoşlanmam. İş, gönüller rahat olsun, değil mi efendim? İnsan yurduna ve amirlerine faydalı olduğunu bir an için vicdanının köşesinde hissetsin. Yeter efendim yeter, yeter. Gözlerimi kapanm vazifemi yapanm.

PATRON - Pravo delikanlı. Sizi dosya memuru yapıyorum. Aylık 350 lira.

VİCDANÎ - Affedersiniz hiç imkân yok muydu acaba?

PATRON - Anlatamadım galiba, alındınız.

VİCDANİ - Alındım mı? Ah, çok teşekkür ederim.

PATRON - Tebrikler, içeri odada çalışabilirsiniz beyefendi.

VlCDANİ - Rica ederim, beyefendi sizsiniz efendim. Alındım değil mi? Alındım?

PATRON - (Diktafona.) Öbür namzedi yollayın.

(Kamı girer.)

ŞEMSİCİHAN - Bonjur tonton kocacığım.

PATRON - Bonjur nonoş konağım.

ŞEMSİCİHAN - Bir tel aldım cicim, avukatından, kimpeks davası neticelenmiş.

PATRON - Ne diyor?

ŞEMSİCİHAN - Adalet tecelli etti diyor.

PATRON - Hemen temyiz ettirsin.

EFRUZ - (Girer. Hiç çekingen olmayan bir şekilde.) Adım Efruz, babamın adı Firuz, anamınki Efsayiş. İçki içerim, kumar severim. Üzerinize afiyet kadınlara da çok düşkünümdür. İçki insanın ayağını yerden keser, frenlerini gevşetir. Kumar insanı paraya cimrice bağlanmaktan kurtarır. Kadın da malumu âliniz, hayatın tuzu, biberi, salçası dır. İnsana yaşadığım fark ettirir.

PATRON - Enteresan. Ben yaşamasını seven insandan hoşlanırım. (Efruz kadının sigarasını yakar.)

EFRUZ - İnsan dünyaya bir kere geliyor. Her şeyi denemeli değil mi efendim? îçmeli, oynamalı, boynuzlamak, boynuzlatmalı, kaçakçılık, kalpazanlık etmeli.

ŞEMSİCİHAN - Epikür mü söylemiş bunu?

52

EFRUZ - Hayır efendim, Al Kapon.

ŞEMSİCİHAN - (Gülerek çıkar.)

PATRON - Enteresan, ben gözü pek insandan da çok hoşlanınm.

EFRUZ - Gelelim şimdi mali cepheye. Siz ne vermeyi düşünüyorsunuz, onu bir anlayalım.

PATRON - Enteresan. Ben realist insandan çok hoşlanınm.

EFRUZ - Masrafım çok olduğu için maaşım dolgunca olmalı. Vermezseniz çalanm. Göz aç-tırmazsanız kaçarım. İnsan ne verirse onu alır. Değil mi efendim? Şimdi senelik hasılatı safiyeniz ne kadar? Onu tespit edelim. Ben girdikten sonra artandan yüzde on iki de prim isterim.

PATRON - Enteresan. Ben açıkgöz insandan da çok hoşlanınm.

EFRUZ - Gerektiğinde itten it, gerektiğinde kuzu gibi yumuşak olurum.

PATRON - Peki, bonservisiniz?

EFRUZ - Bir dakika, pardon bu değil. Bu garsoniyerimin anahtarı. Bunlar da değil. Bazı kız arkadaşlann mayolu fotoğraflan.

PATRON - (ona dikkatle, iştahla bakar.)

EFRUZ - İşte, bu da bonservisim.

PATRON - (Onlara bakmaz bile.) Tamam evladım. Ver şu anahtarı. Sen, tam benim aradığım adamsın. Seni kendime kalemi mahsus müdürü yapıyorum. Aylık 1.800.

EFRUZ - 1.800 mü dediniz?

PATRON - Evet.

EFRUZ - Peki, ne yapalım, kabul.

PATRON - Tebrikler, hemen işe başlayabilirsiniz. Bunlar?

EFRUZ - Onlar sizde kalabilir. (Çıkar.)

VİCDANİ - (Girerek) Efendim daktilo adaylan gelmiş.

PATRON - Alın içeri. (Giren daktiloya.) Dakikada kaç kelime yazarsınız?

1. DAKTİLO - 330.

PATRON - Steno bilir misiniz?

1. DAKTİLO - Üç dilde steno not tutarım. Sağ elimle not alır, sol elimle daktilo yazar, bu arada ağzımla da diktafona cevap verebilirim.

VİCDANİ - Allah nazardan saklasın.

PATRON - İki el üzerine amuda kalkıp ayağınızı başınıza da değdirdikten sonra evrakı klasöre yerleştirebilir misiniz?

1. DAKTİLO - Evel Allah, onu da yapabilirim efendim.

(Denemeye kalkar.)

PATRON - (Kıza mani olur.) Çok güzel, adresinizi bırakın.

VİCDANİ - Siz içerki odada bekleyin, ben geliyorum.

PATRON - (Giren Lalifer'e.) Siz kaç dil bilirsiniz?

LALİFER - Kaç dil bileceğim? Esas olarak Türkçe.

PATRON - En güzel dil de anadildir zaten. Tahsil durumu?

LALİFER - İlkokul dörde kadar okudum. Bir parça da enistitüye gittim.

PATRON - Çok güzel. Fransızca bilir misiniz?

LALİFER - Şöyle böyle.

PATRON - Bir şey söyleyin bakayım.

LALİFER - Oui. Non.

PATRON - Tam Paris aksanı, mükemmel.

LALİFER - Bir de mersi bilirim.

PATRON - Oh.. Daha ne bileceksiniz. İçerde intizar buyurun.

(Lalifer çıkar.)

VİCDANİ - Zavallı.

PATRON - Niye zavallı?

VİCDANİ - Alay ettiniz kızla.

PATRON - Ne alayı Vicdani. Onu aldım.

VİCDANİ - Onu mu aldınız? Ama öbürü üç dilde steno, dakikada 330 kelime... Amuda da kalkıyor.

PATRON - O olacağı kadar olmuş. Buncağızı alıp eğitip yetiştirip cemiyete bir insan ka-zandırmak daha iyi değil mi?

 

BÜRO - II

LALİFER - (Daktilo yazmaktadır.) N harfi nerede?

VİCDANİ - Surda.

LALİFER - (Yazar.) Hay aksi şeytan.

VİCDANÎ - Ne oldu?

LALİFER - Şimdi de L'yi kaybettim, demin bulmuştum halbuki.

VİCDANİ - İşte.

LALİFER - Vay yaramaz, nereye kaçtın sen? Ş nerede?

VİCDANİ - Surda.

LALİFER - B nerede?

VİCDANİ - Burda.

LALİFER - O?

VİCDANİ - Orda.

LALİFER - Siz ne kadar iyisiniz.

VİCDANİ - Bugün burdan çıkınca sinemaya mı gidiyorsunuz?

LALÎFER - Hayır. Niye sordunuz?

VİCDANİ - Ben de gitmiyorum da. Ne güzel tesadüf, birlikte gezerdik.

LALİFER - Hayır. Ben eve dönmeliyim. Annem merak eder.

GAZETECİ - Cumhuriyet, Milliyet, Vakit. Yazıyor beyler Akşam da var. ispanya dahili har-bini yazıyor. ANLATAN - Geçti aradan bir yıl

Efruz zam aldı, prim aldı

Yavaş yavaş

Hisseleri toplamaya başladı

Patlayınca İspanya iç savaşı

Patronuyla ortaktı

Franko'ya kimse tayyare mi satmıyor

Yılmaz Beyle Efruz

Hileyi şeriyesini buldular

Türkiye için diye alıp

Franko'ya sattılar

Gelişti birden şirkette işler

Tabii bütün bu olup bitenlerden

Zavallı Vicdani

Bihaber

 

EVLENME

VİCDANİ - Lalifer Hanım iki yıldır aynı teklifimi hep aynı cevapla karşılıyor. Biz sizinle sadece arkadaşız. Peki kalbinizin başka bir sahibi mi var, diye soruyorum, bilmiyorum diyor.

EFRUZ - Numara, hepsi numara. Kadınlar böyledir, belli etmezler ilkin, sınlsıklam âşık sana. Ne var ki gururu mani.

VlCDANl - Gururunu yesinler onun.

EFRUZ - Sen beni dinle. Şüpheler koyması, dalıp bakması hep seni kıskandırmak için.

VİCDANÎ - İnanayım mı Efruz?

EFRUZ - Vakit geçirmeden yenile teklifini. Karşında tecrübe konuşuyor efendi senin.

56

ANLATAN - Atatürk ölmüş Hitler Lehistan'a saldırmış İlkin Alman'a kanmışız. Oyunu kaybetmişiz ya Bu sefer

Müttefiklere oynamışız Şimdi devir devri İsmet  Tek şef, tek parti, tek millet İsmet Paşa o zaman böyle tatlı Filozof değil Milli şef Sert mi sert

Sıkıyönetimin bini bir para Sıkışmış beşinci kolun Kuyruğu Kapana

Turancılar hepsi şimdi Tu kaka

Gazeteler bir batar Bir çıkar

Ekmekler kapkara Her-şey bozuk Z'den A'ya Değişti yine sokağın adı Refik Saydam Sokağı.

(Lalifer'in evi. Lalifer kimono iledir. Hamileliği belli olur.)

VİCDANİ - (Elinde çiçeklerle girer.) İlk gelen benim galiba?

LALİFER - Buyurun zarar yok.

VİCDANİ - Yaşgünü davetinize beni de çağırdığınız için o kadar mütehassıs oldum ki.

LALİFER - Rica ederim, buyurun oturun. (Radyoyu açar. Hitler'in nutku.)

VİCDANİ - öbür misafirler geciktiler.

LALİFER - Öbür misafirler yok ki.

 

57

VİCDANİ - Anlamadım?

LALİFER - Bu davet yalnız sizin içindi. (Gider kulağının arkasına losyon sürer, baştan çıkarıcı bir eda ile) Sürprizime kızdınız mı yoksa? Aşkolsun.

VİCDANİ - Hayır, ne münasebet. Yalnız bir şeyi merak ediyorum: Sinirlerim bu kadar saadete dayanabilecek mi? (Elini masaya çarpar.)

LALİFER - Parmağınız çok mu aadı?

VİCDANİ - Helal olsun. (Ezilir, büzülür.) Ben gitsem artık.

LALİFER - Gidemezsiniz ki, sokağa çıkma yasağı var. '

VİCDANİ - Bakın ben bunu sırfen unutmuştum, peki napiciz şimdi?

LALİFER - Hadi gelin dans edelim isterseniz?

VİCDANİ - İkimiz mi?

LALİFER - Yok bir manga askerle. Elbette ikimiz. Çok şakacısınız, aşkolsun.

VİCDANİ - (Boş bulunur.) Aç koynunu kuş konsun. (Sonra utanır. Dans ederler. Lalifer ona baygın bakar, başını omzuna dayar.)

VİCDANİ - Neniz var Lalifer?

LALİFER - Bilmem, özür dilerim.

VİCDANİ - Size son bir defa soruyorum: Karım olur musunuz?

LALİFER - Susun rica ederim Vicdani Bey. Bu anın ulviyetini bozmayalım. (Eliyle onun ağ-zını kapar.)

VİCDANİ - Rüyada mıyım, yoksa cinnet başlangıcı haller mi bunlar?

LALİFER - Hakikat Vicdani. Sizi sevdiğimi nasıl anladınız?

VİCDANİ - Dem çekişinizden.

LALİFER - İlkin gururumu yenemedim. Sizi yıllarca üzdüm.

VİCDANİ - Feda olsun. Helal olsun. (Bilgiç.) Kadınlar öyledir. Belli etmezler ilkin.

LALİFER - Sahi mi?

(Hep dans etmektedirler.)

VİCDANİ - Karşınızda tecrübe konuşuyor han-fendi.

LALİFER-Sizi, sizi.

VİCDANİ - Lalifer, benden önce erkek tanıdın mı?

LALİFER - Hayatımın ilk ve son erkeği siz olacaksınız.

VİCDANİ - Sana bir şey söyleyeyim mi, inanmayacaksın ama.

LALİFER - Söyleyin lütfen.

VİCDANİ - Sen de benim hayatımın ilk kadınısın.

LALİFER - İnanmam.

VİCDANİ - Vallahi de, billahi de. Bahri Baba çarpsın ki.

LALİFER - Kollarınız ne kadar sert.

VİCDANİ - Öyle mi?

LALİFER - Sizde müthiş bir radyo aktivite var. Yanınıza yaklaşmamalı.

VİCDANİ - Hiç farkında değildim.

LALİFER - Yumuşak bir yastık kadar rahatlatıcı ve güven vericisiniz. (Omzuna yaslanır, gözlerini kapar.)

VİCDANİ - Lalim.

ANLATAN - Hasılı her kadının Öksesini kullandı Seviyorum diye iç çekti Korkuyorum Üşüyorum Yalnızım

Bu hoyrat dünyada Dedi. Hıçkırarak ağladı.

Sona muhtaam dedi Omzuna yaslandı İskarpinlerini çıkarıp Ayağını altına aldı Vicdani İspermeçet mumu Üstelik erkek soyu değil mi Tam kırk beş dakika dayandı Sonra şifin tüketti Vicdani nişanı uzatmak ister Oysa kızın işi acele

(Gebe işareti.)

Kıyıldı yıldırım nikâhı

Vicdani girdi gerdeğe

Hitler'in Paris'e

Girdiği gece

işte burda biter birinci faslımız.

Ruhsatınızla burda

Bir fasıla verelim

Sonra kıssamıza Kaldığı yerden Devam edelim.

 

PERDE

 

İkinci Fasıl

(Alman ve Londra Radyo Sinyalleri.)

ANLATAN - Harp yıllan Kulaklar radyoda Kim kazanırsa Ona göre Bir rota Hükümet Ne yaparsa Şirket de Onu yapar

Hem Almana krom satar Hem İngilize meyankökü, üstüpü Hitler Selanik'e yaklaşınca Açtı Menemenci boğazları Gelsin Türk Alman ticaret anlaşması. Her İş Üzerine Ticaret Şirketi.

Böylece arttırdı krom ihracatını Vicdani'ye gelince Hükümet neyi tutarsa Vicdani de onu tutar Büyükler elbet Her şeyi

Küçüklerden iyi tartar. İster Yeni Nizam. İster Hür Dünya Resmi görüş nerdeyse

61

Vicdonicik orada. Vicdani şirkette müfettiş İki ayın biri teftiş Müfettişlik yorucu ama Terfii var yolluğu Hararahı var.

(Vicdani'nin evi, elinde bavullar. Köşede beşikteki çocuğunu sever.)

VİCDANİ - Aman da aman da yavrum benim.

LALÎFER - Erzincan uçağı kaçta kalkıyor?

VİCDANİ - 11.50'de konağım. Sizlerden ayrı geçen günler yaşanmamış gibi geliyor bana. Hele şu mınarıktan bir türlü ayrılamıyorum.

LALİFER- Aaa. Onu benden çok seviyorsan, kıs-kanmm bak.

VİCDANİ - Onun yeri başka seninki başka gülüm. (Çocuğunu öperek) Hanimiş benim pom-pişim, hanimiş benim oğlum, bir tanecik Mağsumim.

LALİFER - (Sabırsızdır saatine bakar) Saat ll'e geliyor. Ayağını çabuk tut.

VİCDANİ - Geliyorum, kancığım. Sabahtan beri içimde bir hissikablelvuku var bir türlü siz-lerden ayrılmak istemiyorum. (Bavulları bırakır.)

LALİFER - (Çok telaşlanmıştır.) Hiç olur mu? Vazife.

VİCDANİ - Bak anneciği vazifeleri de öğrenmiş. Babacığın paraaklar kazansın da sana marn aaklar alsın.

LALİFER - Uçağını kaçıracaksın.

VİCDANİ - (Valizleri alır.) Gel seni bir öpeyim. (Üsküdar'a gidenken aldı da biryağmur'u.... mırıldanarak çıkar.)

EFRUZ - (Gelerek) Gitti mi?

LALİFER - Gitti.

EFRUZ - Geliyor seninki. (Kapıdan aşağı seslenir.) Gelebilirsiniz patron.

LALİFER - Buyursun. (Telaşla çocuğu yatırmaya götürür odayı düzeltir.)

EFRUZ - (Patrona yer verir çıkar.) Buyurun patron.

PATRON - Teşekkür ederim Efruz. (Elinde hediye paketiyle girer.)

LALİFER - Mersi. Bu ne büyük ihtiyatsızlık, küçük tavşanım.

PATRON - Bir saattir Efruz'la yol başında jeep içinde bekliyorduk. Vicdani gidince Efruz merdivenleri kolaçan etti, sonra da işaret verdi.

LALİFER -Tıpkı polis romanlarındaki gibi!..

PATRON - Kalbim hâlâ küt küt atıyor.

LALİFER - Telefon etseydiniz. Ben gelirdim.

PATRON - Çok sabırsızdım bugün. Hem bu heyecanın da başka tadı var. Bu sefer çeşni değişsin istedim.

LALİFER - Sizi gidi sizi. İlahi siz yok musunuz?

PATRON - Gel bakayım benim yanıma ciğer parem. (Sedire çeker.)

LALİFER - Çok yorgun görünüyorsunuz ama.

PATRON - Bu işler beni çok yoruyor Lalifer çok yıpratıyor!... Çok...

LALİFER - Biraz dinlenseniz.

PATRON - Sen benim sakin limanımsın. İhtiyar bir gemi sıcak bir huzur limanına giriyor.

LALİFER - Ne güzel teşbihleriniz var.

PATRON - Bende soycak şair kanı var. Babam ketenhelvası satarmış. Ben de edebiyatçı ola-bilirdim. Keşke de ölsaymışım. Zengin olduk tüccar olduk da ne oldu. (Yatağa uzanır.) Ah!. Yorgunum bitkin. Hani benim şekerim beni bugün ovmayacak mı biraz?

LALİFER - Sizi gidi sizi.

PATRON - (Lalifer ovmaya başlar.) Oh.. Şurasını da, gözüm açıldı biraz. Bu yaramaz burun senin mi?

LALİFER - Sizin.

PATRON - Bu minnacık ağız?

LALİFER - Sizin.

PATRON - Ya bu şeker omuzlar?

VİCDANÎ - (Gelerek) Bırakın bari o kadan da bana kalsın sayın patronum.

LALİFER - A.. Vicdani niye döndün?

VİCDANİ - Uçak kalkmadı konağım.

LALİFER - Neden?

RADYO - Bu gece Erzincan ve havalisinde çok şiddetli bir deprem olmuş, şehir ve köyler bi-naların yüzde sekseni yıkılmıştır. Nüfus kaybının muazzam olduğu ilk alman rakamlardan anlaşılmaktadır. Şehirde taş taş üstünde kalmamıştır. Kızılay ekipleri... (Fading.)

LALİFER - Ben, sen gittin sanıyordum.

VİCDANİ - Görüyosun ki gitmemişim konağım.

PATRON - Tuhaf tesadüf, ben de biraz önce bir dosya sormak için size uğramıştım.

VİCDANİ - Büyüğüm, amirim, patronum olarak gerçi siz her şeyi benden iyi bilir, düşünürsü-nüz ama, affınıza mağruren eve dosya getirmek hiç âdetim değildir sayın patronum. Farzı muhal, getirdim diye kabul etsek bile onlan yatağa saklamak aklımdan geçmezdi -patronum. Hadi ona da peki diyelim. Affınıza mağruren bu bizim sakız gibi yeni serdiğimiz yatak çarşaflarının üzerine ayakkabıla-nnızla çıkmanızı gerektirmezdi, sayın patronum!

PATRON - Dur dinle Vicdani, vaziyeti yanlış tefsir ettin galiba. Sadece şaka ediyordum.

LALİFER - Evet, sinirlenme, serin kafa ile düşün. İlahi aklına neler geliyor, tuhafsın vallahi.

VİCDANİ - Serini, sıcağı yok konağım. Affınıza mağruren derhal işimden aynhyorum. Seni de vefakâr konağım bundan böyle bu tip hareketleri rahatça yapabilmen için hürriyetine kavuşturuyorum.

64

LALİFER - Yani beni boşuyorsun. Hayır bunu yapamazsın.

VİCDANÎ - Affınıza mağruren yaparım konağım. Şimdi bavullarımı alıp aranızdan uzak-laşacağım.

PATRON - Bavulun elinde ya..

VİCDANÎ - Sözgelişi söyledim. İki üç parça zati eşyamla çocuğumu alacağım..

LALİFER - Böyle çıkıp gidemezsin. Beni rezil edemezsin. Buna şantaj derler.

VİCDANİ - Benden can çıkar, sır çıkmaz konağım. Ne şantaj, ne rezalet, sadece onurum kmldı gidiyorum.

PATRON - Sen beni heyecandan öldürmeye mi kararlısın Vicdani?

VÎCDANİ - Ne bakıma sayın patronum?

PATRON - Bütün bunlan geç bir kalem, namus, iffet, skandal, o kadar mühim değil, bunların hepsinden önemli bir şey var. Bordrolar ne olacak?

VİCDANİ - Bordrolar mı?

PATRON - Tabii... Bordrolar. Bordrolar yetişmezse Maliye tepemizde. Kastin beni iflas ettir-mek mi yoksa? Bunu bana yapamazsın Vicdani.

VİCDANİ - Ben gidiyorum patronum. Ve dahi sevgili konağım.

PATRON - Gidemezsin!. Hadi benim, Efruz'un hatınnı ezdin, diyelim. İlla velakin firmadan ,ekmek yiyen üç yüz ailenin ekmeği ile oynayamazsın. Yazıklar olsun Vicdani. Şahsi bir kmlmayı umuma, firmaya, cemiyete, milli menfaatlere kadar teşmil etmeye kalkıyorsun. Bunu beklemezdim senden. Cevap versene ne susuyorsun?

VİCDANİ - Affınıza mağruren vicdanımın sesini dinliyorum, sayın patronum.

PATRON - Vicdanın ne diyor?

VİCDANİ - Hak yok vazife vardır diyor. Birkaç gün için. Şahsi duygulanma gem vuracağım. Bordrolan tanzim edip, üç yüz aileyi, firmayı ve cemiyeti ve de milli menfaatleri koruyacağım. Ama ondan sonra affınıza mağruren firmadan da, karımdan da ayrılacağım.

PATRON - Bak bu olur.

VİCDANÎ - Nerde benim diş fırçam? (Alır bavuluna kor.) Bu benimki değil mi?

LALlFER - Evet.

VİCDANİ - Nerde benim yüz havlum? Bu benimkiydi, değil mi?

LALİFER - Evet.

VİCDANİ - Bir de ciğer paremi mağsumimi alacağım.

LALİFER - Affınıza mağruren onu alamazsın işte.

VİCDANİ - Neden?

LALİFER - Çünkü o senden değil de ondan.

VİCDANÎ - (Seyirciye dönerek) Ben size içimde kötü bir hissikablelvuku var dememiş miydim?

 

(Göstermelik: İsmet İnönülü Erzincan pullan.)

 

ANLATAN - Belki o geceki heyecandan Gitti gider Patron

Sebati Yılmaz Nesebi gayn sahih Oğlu Mağsumiye Aylık beş bin Dul metresi Lalifer'e Dört bin lira İrad bırakarak Bunlar bir yana El koydu kasaya Defterlere

Ve dahi Şemsicihan Hanıma

Sebati Yılmaz'ın tek ortağı

Firuz'un oğlu Efruz.

Yıl 1945

Düştükçe düşer Türk lirası

Ekmekler hâlâ kapkara

Vicdani açıklar livası.

Ne var ki!

Pul merakı hep baki.

Pul merakı güzel hobi.

 

(Göstermelik: Üzerinde krallar, devlet başkanları, başvekiller bulunan pullar.)

 

Hiç düşündünüz mü neden?

Pullarda hep şefler

Krallar.

Devlet reisleri

var.

Ne dümencidir şu postalar

Yetmez gibi bunca

Yogalar

Postaya her mektup atana ille de ille

Büyüklerin kıçını yalatacaklar.

 

HİROŞİMA NAGASAKİ

RADYO-Allo, allo. Müttefik kuvvetler genel karargâhından tebliğ edilmiştir. Bugün saat 12.30'da Hiroşima üzerine ikinci defa atom bombası atılmıştır. Japon hükümeti bu bom-bardımandan 3 saat sonra kayıtsız şartsız teslim olduğunu bildiren memorandumu öğleyin Foreign Office, Washington'da Mr. Cor-dell Halle ve Quai d'Orseye bildirmiştir. İyi

haberler alan mahfillerden bildirildiğine göre... (Fading.)

ANLATAN - Nagasaki yollarında açmaz olmuş kirazlar.

Kurumuş bütün bitkiler. Sönmüş cümle hanüman Ağlar çekik gözlü yavrular Her tarafta Ahu vah

Her zaman kızıl tüten Fuji Yama. Siyah tüter o sabah.

VİCDANİ - (Gazete okumaktadır, ağlamaklı bir sesle.) Efruz elli bin kişi ölmüş kardeşim.

EFRUZ - Harp bu Vicdani. Ya öleceksin, ya öldüreceksin.

VİCDANİ - Doğru haklısın. Müttefiklerimiz Na-gasaki'de Atom bombası attılarsa, elbette ge-rektiği için atmışlardır. Sağlık olsun, ne yapalım.

ANLATAN - Calais'de çıkarma Yapmış ilerler Müttefikler Rundsted ordulan Geriler de geriler Mihverciler Kısılmışlar Artık iyice kapana Şark cephesi çözülüyor Harp bitti bitiyor. Av avlanmış Tav tavlanmış Türkiye harbe giriyor.

GAZETECİNİN SESİ - Cumhuriyet, Milliyet, Vatan yazıyor beyler. Akşam da var, San Fran-sisko Konferansına katılabilmek için gider ayak Japonya'ya, Almanya ve İtalya'ya harp ilan edişimizi yazıyor.

ANLATAN - Evet değişti ne zamandır Değişmeyen sokağın adı: Harry Truman Sokağı.

(Bir belediye memuru sokak tabelasını değiştirir.)

Harry Truman malumu âliniz Büyük dostumuz dolar babası Birleşik Amerika'nın Sayın Devlet Başkanı.

(Amerikan Deniz Piyade Marşı.)

RADYO - This is the voice of Amerika Burası Amerika'nın sesi radyosu. San Fransisko Konferansına katılmış olan müttefik Türkiye Cumhurreisi bilindiği gibi Türkiye'nin Hür ve Demokrat Milletler Camiası içindeki yerini şerefle alacağını, insan haklan beyannamesi gereğince antidemokratik kanunları derhal kaldıracağını, halko-yunun tam tezahürünü sağlayarak umumi seçimlere gidileceğini ve gerekirse kendi partisinin iktidarı yeni bir partiye devredebileceğim söylemiştir. İyi haber alan mahfillerden bildirildiğine göre... (Fading.)

 

ROTARY KULÜP TOPLANTISI

(Armanın önünde bir kürsü. Üstünde RCA yazılı bir mikrofon. Altında Made in USA yazısı. Biri Amerikan öbürü Türk bayrağı etiketi taşıyan iki kolun el sıkışmasını gösteren simgesel bir pano.)

SÖZCÜ - Şimdi her iş üzerinde Türk Limited Şirketi adına Firuz Beyin oğlu Efruz konuşuyor.

EFRUZ - Değerli misafirler. San Fransisko dönüşü, Milli Şefimizin de belirttikleri gibi, hür dünyadaki yerimizi ancak ve ancak uluslararası manada liberal bir iktisat politikası ile alabi-leceğimiz ortadadır. Laissez faire, laissez pas-ser. Bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler.

(Alkışlar.)

EFRUZ - Hükümetimiz nasıl Marschal yardımından bir hayat aşısı, almışsa, iktisadiyatımız da dış sermayenin getireceği iş hacminden böylece yararlanacaktır. Kapılarımızı dış ya-tmmlara ardına kadar açalım. Dış sermayeye layık bir pazar olmaya, milletçe çalışalım.

SESLER-Çok güzel!...

EFRUZ - Kökü dışarda bazı menfi cereyanlann bozguncu propagandasına kulak asmayalım. Kökü dışarda cereyanlar bize ne kadar zararlı ise, kökü dışarda sermayeler de o derece yararlıdır! Türkiye artık uyanmıştır. Yaşasın insan haklan. Yasasın dış sermaye. Yaşasın Türk Amerikan işbirliği.

(Alkışlar, bravo sesleri.)

(Beyaz saçlı, kırmızı yüzlü bir Amerikalı kalkar. Hatibe doğru ilerler.)

AMERİKALI - Congratulations. Sizi Amerika Benzin Konzemi adına tebrik ederim. EFRUZ - Thank you very much.

(Amerika Amerika Türkler Dünya Durdukça Marşı)

ANLATAN - Firuz'un oğlu Efruz. Amerikan dostu hayranı Amerikan malı der de başka bir şey demez Amerikan motoru levazımı Amerikan Erkânı Harbiyesi Amerikan Kudreti İktisadiyesi Amerikan Sanayii Ha

Efruz aynı zamanda Amerikan benzin tröstünün Türkiye Mümessili

 

YALAN ŞARKISI

KORO - Yalancının mumu Yatsıya kadar Bir yalan söyleyene Bir daha inanmazlar Ne var ki

Hep yalan atan fark olunmaz Yakalanmaz Yalan balina avlar Yalan güzel kız tavlar Yalan uğur getirir Kısmetli

Yalan servet üretir Bereketli Yalan naziktir Sevimli

Yalan yumuşak olur centilmen Ahenkli

Yalanın kanatlan var Toz penbe buluttan Sırtına bindi mi yalanın

Nerelere

Nerelere

Gidilir.

Bağır, bağır ne gerçekler

Hasır altı edilir.

Sırtına bindi mi yalanın

Ses duvarı aşılır

Yalanın ilkokulu var

Adabımuaşereti

Lisesi, üniversitesi

Ahlak kaideleri

İktisadi sistemi

Edebiyatı, sanatı

Felsefesi

İnanmayana

Polis copu, kodesi

Tankı topu tüfeği

Sırtına bindi mi yalanın

Nerelere

Nerelere

Gidilir.

Bağır, bağır ne gerçekler

Hasıraltı edilir

Sırtına bindi mi yalanın

Ses duvarı aşılır.

 

DÖRTLÜ TAKRİR

VİCDANİ - Efruz.

EFRUZ - Efendim.

VİCDANİ - Dedikodu sütununda bir şey okudum senin hakkında.

EFRUZ - Ne okudun?

VİCDANİ - Eski patronun kansı Şemsicihan Hanımla alakan, patronun sağlığından başlamış diyorlar, doğru mu?

72

EFRUZ - Sadece platonik bir alaka idi.

VİCDANİ - Nasıl yani?

EFRUZ - Hiç... Para vermiyordum o zaman kendisine. Şimdi karım oldu; hisse alıyor her şeyden.

VİCDANİ - Madenler de sana mı kaldı?

EFRUZ - Madenler mi? Asıl madenin âlâsı Şemsi-cihan'ın kendisi!. Ben onla sırf mektupları için evlendim.

VİCDANİ - Sana yazdığı âşıkane mektuplar.

EFRUZ - Hayır... Ona yazılan âşıkane mektuplar!..

VİCDANİ - Ben bir şey anladımsa deli olayım.

EFRUZ - İşlet kafanı Vicdani. Bazı önemli siyasilerin vaktiyle ona yazdığı aşk mektuplan... Bundan güzel sermaye mi olur.

VİCDANİ - Demek sırf, şantaj için evlendin!... Yazık. Teessüf ederim.

EFRUZ - Ne zannettin ya!. Yoksa, âşık mı oldum sanmıştın?

VİCDANİ - E öyle olmadan olmaz ki, ama değil mi?

EFRUZ - Bir kadının nesine âşık olurlar hiç akıl erdiremedim, gitti. Saksağan beyinlerine mi? Papağan konuşmalarına mı? Yoksa yarısından çoğu, dolgu, otuz iki dişlerine mi? Kadının akıllısı nankör bir kedi, aptalı sadık bir inektir.

VİCDANİ - Hayret, doğrusu: Ben bugüne kadar böyle bilmezdim.

EFRUZ - Kadın ancak, bir üretim araa olursa çekilir.

VİCDANİ - Efruz yoksa sen de sosyalist mi oldun kardeşim? (Şüphe ile uzaklaşır.)

EFRUZ - Ne münasebet. Ne münasebet. Ben sadece oportünist oldum. Yakında bir de gazete çıkarıyorum.

VİCDANİ - Hayırlı olsun... Demek memleket kültürüne hizmet edeceksin.

EFRUZ - Hayır, gazetecilikte öbür işlerden daha çok kâr var da onun için.

VİCDANI - Kapital kimin?

EFRUZ - Kari Marks'm.

VİCDANI - Onu sormuyorum, gazetenin kapitali kimin?

EFRUZ - Yarısı benim, yansı Ankara'da dört kişinin....

VİCDANI - Kim o dört kişi?

EFRUZ - Toprak reformuna karşı şu dörtlü takriri verenler.

VİCDANİ - Sen deli misin? Tehlikeli işlere giriyorsun.

EFRUZ - Kazanacağımı kazandım, şimdi de politika alanında bir kumar oynuyorum. Ya her-rü, ya merrü... Göl maya tutarsa tamamdır işim.

VİCDANİ - Ne işin var senin gazetecilikte.

EFRUZ - Muhalefetin naşiri erkân olacak bu gazete! Hiç sormasa yine ilandan beş yüz bin lira geliri var. Hususi teşebbüsün desteği. Kâğıt dalaveresi, susu busu, daha olmadı öbür yandan para alır, o tarafa dönersin. Gazete bir tramplendir kardeşim... Bizim kliğimiz var.

VİCDANİ - Anlamadım neniz var?

EFRUZ-Klik klik...

VİCDANİ - Ay yapma yahu. (Anlamaz ürker.)

BİZİM KLİK ŞARKISI

KORO - Tekil konuştu mu insan Sesi çıkmaz Kimse duymaz Sallamaz Çoğul olunca fiilin eki

 

74

Bambaşka olur etki tepki

İtibar

Sen deme bana efendi

Sizde

Sizinkiler

Sizin klik

Sizin parti de bize

Sen deme, bir daha bize

Sendeletiriz seni

Ben grubun malıyım

Bir partinin üyesi

İdare heyetimiz var bizim

Birinci reisimiz

İkinci reisimiz

Muhasip üyemiz

Veznecimiz

Sen ben yokuz

Biz varız

Birimize bir dokun gör

Kıçındadır tekmemiz

Bizim kliğimiz var

Her yanda

Bir üyemiz

Ajanımız

Tekil konuştu mu insan

Sesi çıkmaz

Kimse duymaz

Sallamaz

Çoğul oldu mu fiilin eki

Bambaşka olur etki tepki

İtibar

 

SEÇİMLER

RADYO - Amasya DP 365 483 CHP 2175 Burdur DP 55 084 CHP 1450

GAZETECİ SESİ - Cumhuriyet, Hürriyet, Vatan. Yazıyor beyler, Akşam da var... Demokrat Partinin kazandığım yazıyor...

RADYO - (Uğultu. Alkışlar.) Büyük Millet Meclisi tarihi günlerinden birini yaşıyor. Yurdun dört bucağından halkın samimi oyu ile seçilip gelmiş yeni ve meşru milletvekilleri vatan ve namus yemini ediyorlar.

BÎR MİLLETVEKİLİ - (Kürsüde) Vatan ve milletin saadet ve selametine.... ve milletin bilakay-düşa'rt hâkimiyetine mugayir bir gaye takip etmeyeceğime ve cumhuriyet esaslarına sa-dakattan ayrılmayacağıma namusum üzerine söz veririm.

RADYO - Şimdi yeni iktidarın programını dinliyorsunuz.

BAŞKA BÎR SES - Pek muhterem milletvekilleri. Memlekette yeni bir demokrasi devri başla-maktadır. (Alkışlar.) ilk icraat olarak Cadillac marka makam arabalannı bırakıp işimizin başına jeeplerle gelip gitmeye başlamış bulunuyoruz. (Bravo sesleri.) Zihniyet değişikliğinin bundan güzel ifadesi zannediyorum ki aransa da bulunamaz. Memlekette sukut eden ahlakı kalkındırmak için, cami inşaatına olanca hızla girişeceğiz. İhmal edilmiş dini ve kutsi hisleri kalkınmanın en büyük faktörlerinden biri saymaktayız. Türk köylüsü memleketin efendisi olmak hasebile refaha kavuşturulacaktır. Zirai krediler açılacaktır. Amerika'dan alınan yardım paralan hükümetin ihsanı olarak köylüye dağıtılacaktır (Alkışlar.) Her vatan sathı mayilinde, her köyde, her bucakta, her mahallede bir milyoner yetiştirme yolları aranacak ve behemehal bulunacaktır.

ANLATAN - Dale Karnecinin adam tavlayıp iş başarmak, palavrayı bırak voli vurmaya

76

bak, adlı kitapları müfredat programlanna konulacaktır.

(Bir vatandaş sokak tabelasını değiştirir.)

Değişti yine sokağın adı 14 Mayıs Sokağı 14 Mayıs malumu âliniz DP'nin büyük bayramı

 

GAZETE İDAREHANESİ

EFRUZ - Gel bakalım gel, gel sen boşta mısın hâlâ?

VİCDANİ - İşte ikmale kalan çocuklara ders veriyoruz geçinip gidiyoruz.

EFRUZ - Sana benim gazetede bir musahhihlik vereyim. Hatta istersen çapraz kelimeleri de sen yap.

YAZI İŞLERİ MÜDÜRÜ - Bütün kadro tamam beyefendi, yalnız Mahzun Kalpler sütunu olabilir belki.

EFRUZ - Tamam tamam onu verelim.

YAZI İŞLERİ MÜDÜRÜ - Nasıl isterseniz.

EFRUZ - Arkadaş siyasetten mikrop gibi "korkar. Ona Mahzun Kalpler sütununu verelim. Mektepte tahrirden birinciydi, yapar bu işi. Bak Vicdani bu sütunda evde kalmış kızlara, boynuzlanmış kocalara, ihanete uğramış kadınlara, iflah bulmaz cinsi sapıklara, tedavi kabul etmez manyaklara teselli vereceksin, maaş 350 lira.

VİCDANİ - Bak bunu seve seve yaparım. Bu iş beni manen tatmin eden bir iş. Teşekkür ederim Efruz.

EFRUZ - Tebrik ederim hemen başla.

VİCDANÎ - (Kendini takdim eder.) Efendim bendeniz Vicdoni.

CEVDET - Cevdet efendim.

YAZI İŞLERİ MÜDÜRÜ - Bunu niye aldınız patron?

EFRUZ - Aramızda bir de temiz vicdanlı adam bulunsun diye. Bir nevi nazar boncuğu gibi. Belki uğur da getirir bize. Olmuyor çocuklar olmuyor. Gazeteyi hâlâ istediğim tiraja var-dıramadınız.

YAZI İŞLERİ MÜDÜRÜ -Ama efendim daha...

EFRUZ - Vardıramadınız çünkü yeteri kadar halka inmiyorsunuz. İnemiyorsunuz halkıma. Kaç defa söyledim size, ukala aydınlann, kendini beğenmiş snopların değil, halkın gazetesi olacak. Adını bizzat ben koydum değil mi? Halkın nabzr. Nabız gazetesinde kabızlığın ne lüzumu var? Halkın nabzı demek nabza göre şerbet vereceğiz demektir. Veb ofsetle dört renkte cicili bicili resimler koyacağız. Sokaktaki adamın nabzına göre haber seçeceğiz bunu kolay dilde, kolay anlaşılır üslûpta vereceğiz değil mi evladım.

YAZI İŞLERİ MÜDÜRÜ - Evet efendim.

CEVDET - Sepet efendim.

EFRUZ - (Yazı işleri Müdürüne) Hadi oku benim bu sabah yazdığım baş yazıyı da ne demek istediğimi anlasınlar.

YAZI İŞLERİ MÜDÜRÜ - (Okur) Az tamah çok zarar getirir. Yunanistan'a şunu hatırlatmak isteriz ki, öfkeyle kalkan zararla oturur. Diyeceksiniz ki ağaç yaşken eğilir, o zaman ben de size derim ki aç ayı oynamaz.

CEVDET - Çok doğru. Arkadaşlar maaşları hâlâ alamamışlar.

EFRUZ - Kesme. (Yazı İşleri Müdürüne) Oku..

YAZI İŞLERİ MÜDÜRÜ - (Okur.) Her ne kadar Se-zar'ın hakkını Sezar'a vermek lazımsa da el elden üstün olduğunu unutmamalıyız. Az

78

tamahın çok zarar getirdiği aşikâr ise de şu da su götürmez bir gerçektir ki, ak akça kara gün içindir.

EFRUZ - Oraya ekle dün dündür bugün de bugün.

2. G. - Harika. Bir sehli mümteni şaheseri.

1. G. - Bu kadar olur beyefendi.

EFRUZ - İşte böyle yazılar lazım bu gazeteye efendim. Anlaşıldı mı beyler. Gazetecilik demek sansasyon demektir. Gazetecilik mi yapacaksın Amerikan vari gazetecilik yapacaksın. Sansasyon mu yok? Sen yaratacaksın. Kim yaptı bu sabahki mizanpajı?

YAZI İŞLERİ MÜDÜRÜ - Cevdet yaptı efendim.

EFRUZ - Oğlum Cevdet, nedir bu rezalet, ne geziyor Vali Fahrettin Kerim Gökay'ın resmi bi-rinci sayfada.

CEVDET - Beyefendi, kızıyor birinciye basmazsak. Vilayetteki kokteyllere çağırmıyor.

EFRUZ - Bak şuna. Bu resim dururken birinciye başka resim girer mi evladım. Foto İlhan Uluslararası Tenis Turnuvasında havalanan etekleri çekmiş. Bundan güzel birinci sahife resmi olur mu? Tutmuş beşinciye koymuş aval... Kaç kere söyledim size bu millet seksüel olarak aç bir millettir.

YAZI İŞLERİ MÜDÜRÜ - Aç bir millettir.

EFRUZ - İyi gazeteci icabında bu açlığı da tatmin eden insandır.

CEVDET - Beyefendi bir de özel ev açsak.

EFRUZ - Olacak evladım, o da olacak yakında. Gelelim şimdi Mahzun Kalper sütununa. İşte bu sütunun başına hepimizin seveceği tertemiz, melek haslet bir arkadaşı geçirmiş bulu-nuyorum. Bak Vicdani ben bu sütunda olmayacak inanılmayacak şeyler istiyorum. Hani mesela birisi karısının yüzüne kezzap dökse değil mi?

79

VİCDANİ - Allah korusun. Aman yapma canım. Yazık günah değil mi?

EFRUZ - Birisi bir evi yaksa, birisi ne bileyim annesini bıçaklasa anlıyorsun değil mi istediği-mi? Halkın nabzı gazetesini bir an önce Türkiye'nin en çok satılan gazetesi haline getirmemiz lazım.

1. G. - Beyefendi çocukların maaşı?

EFRUZ - Bugün olmaz. Birazdan Sakarya Barajının açılış törenine davetliyim, oraya gidiyo-rum, ondan sonra da Başvekille İspanya'ya gideceğim. Dönüşte görüşürüz. Haydi, Alla-haısmarladık. (Yazı İşleri Müdürünü çekip usulca) Ben dönmeden kimseye maaş yok. (Çıkar.)

YAZI İŞLERİ MÜDÜRÜ - Olur efendim.

NİLÜFER - (Girer.) Mahzun Kalpler sütunu yazan Vicdani Beyi görmek istiyorum.

VİCDANİ - Bendenizim kızım. Buyurun.

NİLÜFER - Yalnız konuşabilir miyiz?

VİCDANİ - Oğlum Cevdet dergini al da içerde oku. Olur mu?

(Cevdet çıkar.)

NİLÜFER - Benim adım Nilüfer.

VİCDANİ - Şu bana iki mektup yazan.

NİLÜFER - Nasıl tanıdınız beni? O kadar mektup

arasında? VİCDANİ - Çünkü adınız Nilüfer. Ferli kadınlara

oldum bittim zaafım vardır. NİLÜFER - Nasıl Fer'li kadınlar? VİCDANİ - Hayatıma giren üç kadının adı da

Cemalifer, Meralifer ve Lalifer idi. NİLÜFER - Ne tesadüf, şimdi de hayatınıza bir

Nilüfer giriyor... VİCDANİ - Nasıl olacak bu? NİLÜFER - Onlan nasıl unutamadınızsa, beni de

unutamayacaksınız. Pek yakında olağanüstü bir şey olacak... Sade siz değil, bütün Türkiye beni unutamayacak...

VİCDANİ - Bir şey anladımsa Arap olayım..

NİLÜFER - İsterseniz başından anlatayım?

VİCDANİ - Rica edeceğim. (Cevdet yine köşeden sokulmuştur.)

NİLÜFER - Bir arkadaş davetinde tanıştık. Adı Sekban'mış. Nonşalan bir hali vardı. Pipo içiyor ve alçak sesle konuşuyordu. Derhal yıldırımla vurulmak derler ya, öyle vuruldum. Düşünün bir kere, erkeklerin çoğu çayı şekerli, ya da az şekerli içer, bu .kırklama içiyordu. İdealimdeki erkek...

CEVDET - Kâmil... Bana bir şeker, kırk bardak çay yavrum.

VİCDANİ - Evladım Cevdet, git de ocakta içiver. (Cevdet gider.) Sonra kızım..!

NİLÜFER - Sonrası, deliler gibi seviştik. Ama gel gör ki, ailelerimiz bizi birbirimize vermiyor. Bir çeşit Romeo Jüliyet durumu.

VİCDANİ -Anlamadım, ne durumu?

NİLÜFER - Romeo Jüliyet canım.

VİCDANİ - Ha, şu.

NİLÜFER - Biz kaçmaya karar verdik. Sekban Mobil Oilde çalışıyor, tahsili yok ama, Ingi-lizcesi iyi, ayda 2500 lira alıyor. Dün tam hazırlanıyorum, kapı. Bir buket menekşe, en sevdiğim çiçek menekşedir. Üzerinde kartı vardı. "Affet beni Nilüfer, şirket beni Güney Afrika'ya gönderiyor, bu işi burada keselim, daha iyi." Sonsuz sevgiler, imza...

VİCDANÎ - Sekban..

NİLÜFER - Taksiye atlıyorum hemen, ver elini Ayazpaşa. Benim için ağladığını söyleyen o ahlaksız serseri, sanlar giymiş bir kızla el ele, bir de bakıyorum Müjgân... En iyi arkadaşım Müjgan. Bir yanda Müjgân, bir yanda-

VİCDANİ-Sekban...

NİLÜFER - Evet, yalan ki ne yalan. Sekban'la Müjgân, ne deseler bana beğenirsiniz? Utanıp kızaracak yerde.

VİCDANİ - Ne dedi Sekban?

NİLÜFER - Bizim dalga uzunluklanmız, birbirine uymuyordu. Zaten her aşkın belirli bir süresi olur, o da geçti. Oysa Müjgân'la adlarımız kafiyeli, ruhlarımız da eldiven gibi birbirine uyuyor.

VİCDANİ - Sekban'la Müjgân...

NİLÜFER - Evet, Sekban'la Müjgân...

VİCDANİ - Siz ne yaptınız kızım?

NİLÜFER - Ben çok içli, mağrur, onurlu bir kızım... Açtım ağzımı, yumdum gözümü, dola-dım saçlarını elime, küfürün bini bir para, Müjgân elimi ısırdı, ben Müjgân'ın suratına tukurdum. O bana firijit karı tutsaydın da kaptırmasaydın herifi dedi. Ben ona, senin numaralarını elbette bilmem, sokak orospusu, dedim... Değil mi efendim? Benim de bir gururum, onurum, görgüm, aile terbiyem var...

VİCDANİ - Ona ne şüphe hanım kızım... Peki şimdi?

NİLÜFER - Sizi kendime vasi tayin ettim. İntihar edeceğim...

VİCDANİ - (Ayağa fırlamıştır.) Anlamadım.

NİLÜFER - İntihar edeceğim. Kararımı hiçbir şey değiştiremez. Artık hayattan nefret ediyo-rum. Dostluktan, aşktan, insanlardan nefret ediyorum. Nesine yani? Yaşayıp ne olacak sanki? Kararımı verdim (Vicdani'nin omzuna yaslanıp yüksek sesle ağlamaya başlar.)

VİCDANİ - Bu yaşta intihar edilir mi kızım?

NİLÜFER - (Birden ağlaması kesilir. Sinirlenmiştir.) A sus yahu, boşuna kafa ütüleme. Ben bir şeye karar verdim mi, kim gelse caydıramaz... (Kendini toparlar.) Ben sizi sadece sütu-

 

82

nunuzdan tanıdığım için, çok da tonton bir insan olduğunuz için seçtim. Sizi kendime vasi tayin ediyorum.

VİCDANÎ - Kızım, intihar edeceğim diyorsun, vazgeçmem, kafama koydum, hayattan bıktım diyorsun. Sonra da beni vasi tayin ediyorsun. Ben, sen öldükten sonra bu vasiyeti nasıl yerine getireceğim?

NİLÜFER - Mirasımı siz taksim edeceksiniz. Kalp şeklinde bir menekşe çelengi istiyorum. Ortasında onun baş harfi bulunsun.

VİCDANİ - Sekban'ın...

NİLÜFER - Evet, gazetelere onun için intihar ettiğim yazılsın.

VİCDANİ - Sekban için!

NİLÜFER - Evet... Resmimiz gazetede yan yana çıksın. Buyurun... Resmi de getirdim. Müj-gân'a dair tek satır olmasın. Sekban beni istemiş olsun, ben varmamış olayım.

VİCDANİ - Öyleyse niye intihar ediyorsun?

NİLÜFER - Sekban'a inat. Onu vicdan azabı içinde bırakmak için!

VİCDANİ - Bir şey anladımsa Arap olayım...

NİLÜFER - Bir de bu mevzuda yerli film çevrilsin. Adı Menekşeli Vadi konsun. Levent'in arkasında buluştuğumuz vadiye biz bu adı koymuştuk.

VİCDANİ - Başka?

NİLÜFER - Vasiyetim bu kadar.

VİCDANİ - Latife ediyorsunuz, herhalde.

NİLÜFER - Siz öyle bilin. İşte, duydunuz, öğrendiniz. Bunlar albümümden bazı resimler. Be-ğendiğinizi kor, beğenmediklerinizi komazsı-nız.

VİCDANİ - Dur, gitme kızım! Nilüfer hanım nasıl intihar edeceksiniz?

NİLÜFER - Şeklini, intihar ettiğim zaman öğrenirsiniz. Çav...

ANLATAN - Efendim Nilüfer Evinden kaçıp Bir Sirkeci otelinde, iki tüp uyku hapı yuttu Vicdani tetikte ya Gitti kızı kurtardı Kurtarış o kurtarış Nilüfer yapışkan mahluk Nilüfer davetsiz mihman Serdi postu yanaştı Vicdani'nin evine Vicdani'nin eti ne, budu ne Çevre de fesat üstelik. Yaşından utansın papaz. Torunu yerinde kızla Vicdani kıza iş buldu Ama kız heyheyli isterik Hiç bir işte duramaz. Sekban bir iki geldi Aldı götürdü gezdirdi Günün birinde Karnını da dolduruverdi. Düştü yine tasası Vicdani'ye Gelsin kadın doktorları Günün birinde Şükür

Ekti Nilüfer de Vicdani Yurdakuler'i

(Plevne Marşı.)

Devir bir karışık devir yine Tahkikat komisyonu Terör, sıkıyönetim, ismet Paşanın "Sizi ben de kurtaramam" dediği yıllar

 

84

Çocuklara ateş emri

Plevne marşı mitingler

Belliydi arkadan gelecekler.

Ordunun duruma el koyması.

iktidara ceeplerle gelmişti ya baştakiler.

iktidardan bir gün

Yine ceeplere doldurulup gittiler.

(Harbiye marşı. Yürüyen adımlar.)

ANLATAN - Genç kurmaylar Geçtiler başa Emekli olup Marullarını sulayan Cemal Gürsel Paşa Alınıp getirildi izmir'den

Hemen o gün sabahı Uçakla

Başladı Yassıada Muhakemeleri Donlar mı çıkmadı Kasadan

Hediye köpeklerin Hesabı mı sorulmadı inceden ince

Herkesin on parmağında On kara Herkes jurnalci Kesilmiş Birbirini ihbarda

 

GAZETE İDAREHANESİ - II

SİVİL POLİS - Lütfen beni takip edin.

EFRUZ - Benim alnım ak vicdanım berraktır memur bey.

ANLATAN - Çok doğru. Efruz'un vicdanı daima temiz kalmıştı. Çünkü hiç mi hiç kullanıl-mamıştı...

SİVİL POLİS - Buyurun efendim.

VİCDANİ - Ben, beni tevkif ha? Ay siz bunu söylememiş olun, ben de duymamış olayım.

SİVİL POLİS - Kalk dedik sana.

VİCDANİ - Nasıl olur efendim. Bayrak boy ayacaksınız demişler. Kanımla bayrak boyamı-şım. Hazinede altın yok^ dediler çıkarıp altın dişimi verdim.

SİVİL POLİS - Düş önüme.

VİCDANÎ - A.. Gidiyoruz (Toplanır, dolabından bir tüp çıkarır.) Bu tüpte hardal var. Bu ay sonuna kadar rasyonum. (Bir tuvalet kâğıdı rulosu çıkarır.) Bu da Sümerbank'ın şeyi. (Cevdet'e) Çiçekleri çok sulamayın. Solar. Kedinin ciğeri Rukiye Hanımdadır. Kuşbaşı kuşbaşı doğ-rasın, daha yavru, boğulur.

 

SORUŞTURMA

(Vicdani ile Efruz'u sorgu yargıcı karşısına oturtmuştur.)

SİVİL POLİS - Sanıklar bağlı olmayarak getirildiler efendim.

EMNİYET MÜFETTİŞİ - Otur. İsmin? EFRUZ - Efruz.

EMNİYET MÜFETTİŞİ - Baba adı? EFRUZ-Firuz.

EMNİYET MÜFETTİŞİ - Ana adı?

EFRUZ - Efsayiş.

EMNİYET MÜFETTİŞİ - Vazifen?

EFRUZ - Her İş Üzerine Ticaret Şirketi Halkın Nabzı gazetesinin sahibi imtiyazı.

EMNİYET MÜFETTİŞİ - Her mahallede mantar gibi biten milyonerlerden biri. (Dişlerini gıcırdatır, gazapla bakar.) Otur!.. (Efruz oturur.)

EMNİYET MÜFETTİŞİ - Döviz ticareti, karaborsa dalaveresi, permi dalgası, vergi kaçakçılığı değil mi?

EFRUZ - Yalan, iftira!..

EMNİYET MÜFETTİŞİ - Sus sus otur! Siz kimsiniz?

VİCDANİ - Vicdani Yurdakuler.

EMNİYET MÜFETTİŞİ - Bir dakika dosyalannız gelmemiş, telefonla soracağız. (Telefonu açar.) Allo, Efruz (daha sert) Efruz dedim. (Aldığı cevaptan yüzü bir anda yumuşar. Bakışı de-ğişir.) Evet. (Önünü ilikler.) Anlıyorum. (Ef-ruz'a) Bir sigara buyurmaz mısınız? Evet (Po-lise) Oğlum beye ateş ver.

EFRUZ - Teşekkür ederim.

EMNİYET MÜFETTİŞİ - Hu. Anlıyorum. Evet. Evet. Evet. (Çabuk) Orda rahat mısınız beyefendi? Hayır size demedim Efruz Beye. Tamam tamam. (Polise) Beyefendiye kül tablası getirse-ne oğlum. (Telefona) Tamam tamam çok güzel. (Efruz'a) Soğuk bir şey ister misiniz?

EFRUZ - Teşekkür ederim.

VİCDANİ - İstemiyorlar efendim.

EMNİYET MÜFETTİŞİ - (Kalkar.) Beyefendi sizi kefalete rapten 10.000 TL. karşılığı serbest bırakıyorum.

VİCDANİ - Efruz tebrik ederim.

EFRUZ - Teşekkür ederim Vicdani.

(Efruz çıkar.)

EMNİYET MÜFETTİŞİ - Gelelim size, adınız?

VİCDANİ - Vicdani.

EMNİYET MÜFETTİŞİ - Baba adı?

VİCDANİ - Fedai.

EMNİYET MÜFETTİŞİ - Ana adı?

VİCDANİ - Safiye.

EMNİYET MÜFETTİŞİ - Vazifen.

VİCDANİ - Halkın Nabzı Gazetesinde Mahzun Kalpler sütunu yazan. Doktor amca imzası ile kalplere merhem sürerim. Bir de can kurtardım efendim.

EMNİYET MÜFETTİŞİ - Önceki işlerin?

VİCDANİ - Her İş Üzerine Ticaret Şirketi müfettişi. Beni niye getirdiler hiç anlamadım. Va-tan cephesine girmektense hepimiz girdik. Şair bile ne demiş, değil mi efendim. "Vatan bizim canımız feda olsun kanımız." Nerde vatan lafı görsem, bendeniz ardayım. Benim hiçbir siyasi görüşüm yoktur. Devletimin, hükümetimin resmi görüşü ne ise, benim görüşüm de odur. Ben sabahleyin kalkarım radyoyu açanm Anadolu Ajansı ne buyururlarsa durumumu ona göre düzenlerim memur bey.

EMNİYET MÜFETTİŞİ - Müfettiş.

VİCDANİ - Affedersiniz Teftiş Bey.

EMNİYET MÜFETTİŞİ - Bir dakika. (Telefona) Dosya No.sı 78-399.

VİCDANİ - Ne tuhaf, mektebi iptidaideki numaram.

EMNİYET MÜFETTİŞİ - (Vicdani'ye) Cıvıma. (Telefonu dinler.) Evet. (Bakışı sertleşir.) Anlıyorum!.. Ya!.. Bak hele.. Hiç de umulmaz! Numaracının biri, saf rolü yaptı. Hani nerdeyse yutacaktık. Demek o da o.. Vay namussuz (Bir nefer bir torba getirir. Müfettiş içinden bir tomar mektup çıkarır.) Lüks Nermin diye birini tanıyor musunuz?

 

88

VİCDANİ - Hayır!

EMNİYET MÜFETTİŞİ - Bu aşk mektuplarını, bu kombinezonu? Bu şantaj araçlarını da her-halde tanımıyorsun?

VİCDANİ - Bunlar şey...

EMNİYET MÜFETTİŞİ - Bunlar ney? Senin çekmecenden çıktığına göre, ney, anlat bakalım?

VİCDANİ - Benim çekmecemden mi?

EMNİYET MÜFETTİŞİ - Laf karıştırma.

VİCDANİ - Bunlar arkadaşımın karısının. Patronumun karısının yani Şemsicihan Hanımın.

EMNİYET MÜFETTİŞİ - Üçünden hangisinin karar ver. Devrin büyüklerine imzasız mektup yazıp döviz, permi koparan namussuz da senden başkası değil!

VİCDANİ - Neler söylüyorsunuz memur bey.

EMNİYET MÜFETTİŞİ - (Düzeltir.) Müfettiş

VİCDANİ - Teftiş Bey.

EMNİYET MÜFETTİŞİ - (Bir sigara tabakası gösterir.) Bu tabaka da senin değil, içindeki çıplak resmi de ilk defa görüyorsun öyle mi?

VİCDANİ-Şey... Şeyin...

EMNİYET MÜFETTİŞİ - "Bir sigara buyurmaz mısınız" derken, mallannı teşhir hiç de fena buluş sayılmaz. Nilüfer adında bir kızı tanır mısın?

VİCDANİ-Evet...

EMNİYET MÜFETTİŞİ - (Manalı) Sende kalırmış?

VİCDANİ - İntihardan kurtardım.

EMNİYET MÜFETTİŞİ - Şuna buna peşkeş çekmek için mi?

VİCDANİ - Ne münasebet.

EMNİYET MÜFETTİŞİ - (Sert) Öyleyse niye kadın doktorlanna taşıdın durdun? Ha?.. Nedir bu reçeteler? Bunlar da mı yalan? (Ortaya döker.)

VİCDANÎ - Şeydi. Şey. Sekban'dan şey olmuştu da yardım için.

EMNiYET MÜFETTİŞİ - Yolan söylemeyi becere-miyorsun. Niye kızardın?

VİCDANİ - Kızarmadım,polis amca. Ben kızaracak bir şey yapmadım ki!.

EMNİYET MÜFETTİŞİ - Kızardın diyorum, karşı geliyorsun!. Benden iyi mi bileceksin?

VİCDANİ - Ben devlet otoritesine karşı gelmem. Memur bey.

EMNİYET MÜFETTİŞİ - Müfettiş.

VİCDANÎ - Ay işte teftiş bey. Siz beni ne sandınız? Affınıza mağruren ben namusu müces-sem, vicdanı tertemiz bir vatandaşım. Siz bunu hiç söylememiş olun ben de duymamış olayım...

EMNİYET MÜFETTİŞİ - Hâlâ mı saflık numarası? Alın bunu, bağlı olarak götürün. (Götürür-ler.) Herife bak be...

 

HAPİSHANE

(Vicdani tutukludur. Efruz onu ziyarete gelmiştir.)

EFRUZ - Hiç merak etme. En iyi avukatları tuttum, seni kurtaracağım.

VİCDANİ - Seni nasıl serbest bıraktılar, hayret doğrusu. Hukuk bilgimden şüphe edeceğim!

EFRUZ - Hukuk bilgini bir tarafa at. Sen iktisat bilmez misin oğlum?

VİCDANİ - Ne gibi yani?

EFRUZ - Benim yirmi beş milyon borcum var. Beş milyon da cezayı nakdi kesilmiş, cem'an yekûn 30 milyon ödemek zorundayım. Hapiste kalırsam bunu ödeyebilir miyim?

VİCDANİ - Ödeyemezsin!

EFRUZ - Binaenaleyh çıkmalıyım ki, devlet ben-

90

den bunu alabilsin. Bunu ödeyebilmek için işimin başına geçmem gerek. Bu da kredisiz olmaz. Şimdi bana kredi de açacaklar. VİCDANİ-Yok, deve...

EFRUZ - Göreceksin! Sıhhatim bozulursa, üzerime titreyecekler. Moralim bozulursa, beni eğlendirip çalışma gücümü tazeleyecekler.

VİCDANİ - Ah! Keşke ben de sahtekâr olsaydım. Tövbe... Tövbe istağfurullah.

EFRUZ - Şemsicihan yurtdışından mahkemeye bir yazı gönderdi, mektupların kendisine ait olduğunu yazdı. Senin suçsuzluğun anlaşılacak.

VİCDANİ - Peki... Niye benden şüphelendiler?

EFRUZ - Çünkü ben kasamdaki bazı evrakı, senden ummazlar diye senin çekmecene koy-muştum. Böyle olacağını emin ol bilmiyordum.

VİCDANİ - Demek sen kodun?

EFRUZ-Ben kodum.

VİCDANİ - Ne vakit, nasıl kodun?

EFRUZ - Sen yokken kodum.

VİCDANİ - Niçin kodun?

EFRUZ - Senden ummazlar, aramazlar diye kodum.

VİCDANİ - Demek ummazlar diye kodun?

EFRUZ - İkimizi de kurtarmak için.

VİCDANİ - Hayır, kendini kurtarmak için.

EFRUZ - Ben yakalansam seni kim kurtanrdı?

VİCDANİ - (Afallamış.) O da var ya. Benim başım dönüyor Efruz. Çabuk bana bir doktor.

EFRUZ - Getirdim. Dışarda.

VİCDANİ - Nereden biliyordun başımın döneceğini?

EFRUZ - Bildiğim filan yok. Tahliyen için bir rapor gerekli de...

ANLATAN - Ömrü boyunca Sempati yatırımı

 

91

Yapmıştı hazret

Durmadan sağa sola

Askere ve sivile

Bin türlü hali var

Dünyanın diye

Tanıdığı mason

Bir komite üyesine

Çıktı Efruz

Kurtardı kendini

Büsbütün şaibeden

Ve de mahalle arkadaşı

Vicdani'yi kodesten.

VİCDANİ - Vallaha bu iyiliğini nasıl ödeyeceğimi bilemiyorum Efruz. EFRUZ - Lafı mı olur kardeşim. Kaldı ki benim

yüzümden girmiştin bu belaya. VİCDANİ - (Birden hatırlamıştır.) Sahi o da var ya.

 

KOALİSYON DÖNEMİ

ANLATAN - Özel girişim Baktı ki Pabuç pahalı İçerden ve dışardan Öyle bir karıştırdı ki Havayı

Gerisi malumunuz 14'ler sürüldü. Kurucu Meclis kuruldu. Derken AP kongresi Çin işi Capon işi O güne kadar Johnson'dan başka Kimsenin Tanımadığı

Bilmediği bir kişi

Geldi oturdu hemen

Liderlik tahtına partinin

Su işlerinde çalışan

Yüksek Mühendis

Süleyman.

Koalisyon hükümetleri

Kıbrıs meselesi

Bütçe müzakereleri

Güvenoyu

Falan filan

Derken

Bir de baktık

Üç günlük politikaa

Yüksek Mühendis

Süleyman Bey

Kündeye getirivermiş

CHP'yi ve

de ihtiyar kurdu.

Arkasından

Seçimler

Sandıktan çıkan sürpriz.

Bu arada Adıyaman

Listesinden

AP Milletvekili

Firuz'un oğlu Efruz. VİCDANİ - Demek artık yurduna mecliste hizmet

edeceksin. Bravo..

EFRUZ - Hayır Vicdani. Hakkımda on iki icra, dokuz haciz, iki tevkif kararı vardı, şirketin he-saplarında. Sırf dokunmasınlar diye mebus

oldum.

VİCDANİ - Nasıl dokunmasınlar? EFRUZ - Teşrii dokunulmazlık canım. Takibattan

kurtulmak için. Bütün davalar düştü şimdi.

Hiç değilse dört yıl için.

93

VİCDANİ - Bak ben bunu hiç düşünmemiştim. Peki şirket ne olacak?

EFRUZ - Sureta müdür değiştirip işine devam edecek. Hem şimdi montaj sanayiine de el atacağız.

VİCDANİ - Eh, bana müsaade.

EFRUZ - Dur bakalım nereye gidiyorsun? Yeni kuracağım şirketin pablik röleyşin şefi kim?

VİCDANİ - Kim?

EFRUZ - Sen tabii.

VİCDANİ - İstağfurullah. Ben haddimi bilirim. Benim alanım değil.

EFRUZ - Herkes kendi bildiği alanda kalsa, İnönü emekli general, Hitler duvara ustası, Musso-lini. avukat, De Gaulle tank uzmanı, Johnson da Texas'da kaz çobanı kalırdı. Unutma ki insan gelişen bir yaratıktır.

VİCDANİ - Ben azgelişmiş bir ülkenin gerizekâlı bir yurttaşıyım Efruz.

EFRUZ - Hep de kendini aşağılarsın. Sen her salı bana yapılacak işler hakkında bir tasan ha-zırlayacaksın. Senin raporun bana sağduyunun, namusun, doğruluğun, dürüstlüğün, iyi niyetin yolunu gösterecektir.

VİCDANİ - Ondan şüphen olmasın.

EFRUZ - İşte benim pusulam bu rapor olacak.

VİCDANİ - Demek onu aynen uygulayacaksın.

EFRUZ - Bilakis Vicdani. Onu başka bir şey için istiyorum.

VİCDANİ - Ne için istiyorsun?

EFRUZ - Başanya varmak için tam tersini uygulayacağım da.

ANLATAN - Bir süre düzelir Gibi olur

Sonra yine karışır işler. Yolsuz krediler Nüfuz ticareti Kardeş korumalar

Sol gençliği sağ gençliğe

Kışkırtmalar

Kanlı Pazar

Kim vurduya gidenler

Tutulamayan katiller.

İşgaller

Yürüyüşler.

Süleyman Beyin

Yüreği o kadar geniş ki

"Yürümeyle yollar aşınmaz"

Diye atıp tutarken

Cart cart

Geldi çattı bir sabah.

12 Mart.

Galiba bu ülkede

Politikacılar

Birbirine girip

Milleti unutunca

On yılda, yirmi yılda, bir

Ordunun darbesi şart.

Darbenin kokusunu

Bir gece önceden alan

Efruz

Dövizini banka senetlerini

Muhasebe defterlerini

Doldurup valizine

Uçtu hemen o akşam.

KLM'le Zürich'e

Bir de baktı ki uçak

Labalep dolu!

Hepsi kulağı delik

İşadamlan, ortaklan, dostlan.

Bereket üç gün sonra

Anlaşıldı işin aslı.

İki cuntadan sağı tutanı

Girişince büyük tevkifata

95

Baktılar ki yakalananlar

Ya gençler ya da aydınlar

Öte yandan yolsuz

Kredileri, gizli kârlan

Ne arayan

Ne soran var.

Bir zamanlar

Hürriyet heykeline

Şal koymak taraflısı

Nihat Erim Bey.

Bu sefer de

Lüks buldu yeni Anayasayı

Sıkıyönetim

Balyoz Harekâtı.

Aramalar taramalar:

Nereye kaçtı delikanlılar

Nerde hangi rafta

Yasak kitap var.

Vicdani kim ki

Kitabı olsun

Bir tek rafı var

Fakirin!

Üç tane de kitabı:

Topu topu

Beyaz Zambaklar Ülkesinde

Atatürk'ün söylevi

Bir de

Şerhli borçlar kanunu. 1. MEMUR - Kitabınız hemen hemen yok. Tebrik

ederim.

VlCDANl - Teşekkür ederim efendim, vazifem. 1. MEMUR - Bir dakika bir dakika. (Bir kartpostalı

dikkatle okur.) Bu karta ne buyrulur? VİCDANİ - Hangi karta? 1. MEMUR - Sana yazılmış! Nepal'den sevgiler.

Marihuanaya kavuştum. Mutluyum. Tonton

yanaklarından öperim. Nilüfer?

96

VİCDANİ - Ha o mu? Deli kız işte. Nilüfer.

1. MEMUR - Kimdir bu Nilüfer?

VİCDANİ - Şey işte canım. Mahzun Kalpler sütunu. İntihar. Bizde kalmıştı. On yıl önceki bir hikâye.

1. MEMUR - Demek onu evinde sakladın. (Not alır.)

VİCDANİ - Saklamadım. Bir süre şey...

1. MEMUR-Ney...

VİCDANİ - Oturdu yani.

1. MEMUR-Nasıl oturdu.

VİCDANİ - Evinden kaçmıştı. (Müfettiş not alır.)

l. MEMUR - Evden kaçanlan sen mi toplarsın hep.

VİCDANİ - Hayır memur bey.

1. MEMUR -Müfettiş.

VİCDANİ - Teftiş bey şey yani.

1. MEMUR - Ney. Niye afalladın? Niye şaşırıp kızardın?

VİCDANİ - Kızarmadım amca.

1. MEMUR - Kızardın işte.

VİCDANİ - İnsana kızardın denince kızarır elbet.

1. MEMUR - Resmi var mı bu kızın sende.

VİCDANİ - (Uzatır.) Buyurun. Burada biraz süzgün çıkmış. Evladım.

1. MEMUR - Tamam bu kızı gözüm ısınyor. Arananlar listesinden olacak.

VİCDANİ - Affetmişsiniz siz onu. O sizin bildiğiniz gençlerden değildir.

1. MEMUR - Ya, neden değilmiş bakalım?

VİCDANİ - Aklı biraz kıttır da fukaranın.

1. MEMUR - (Kartı alır düşünür.) Kartta adı geçen Marihuana kim?

VİCDANİ - Bilmem. Bir arkadaşı olsa gerek.

1. MEMUR - Bu kart nerden geliyor?

VİCDANİ - Hindistan'dan. Pulundan da belli de-

ğil mi? Ben küçükken pul koleksiyonu yapardım da. Siz de pul biriktirir misiniz?

1. MEMUR - Laf karıştırma nasıl sıvışmış Hindistan'a?

VİCDANİ - Hippiliğe özenirdi, herhalde otostopla gitmiş olacak.

2. MEMUR - (Resme bakar.) Komiserim ben bu kızı teşhis ettim. Bu esrarkeş Nili. Arananlar listesinde ama, siyasi şubede değil narkotik şubedeki listede.

1. MEMUR - (Bozulmuş) Ha o listeden ha bu listeden. Nasıl bildim ama, arananlar listesinde olduğunu.

VİCDANİ - Hayret doğrusu. Ben tanıdığımda süngüsü düşük bir şeydi. Maşallah, desenize şimdi, onu arayan arayana.

MEMUR - Cıvıma hemen. Ucuz kurtuldun yine.

VİCDANİ - Siz beni ne sandınız memur...

MEMUR - Müfettiş.

VİCDANİ - Teftiş bey. Benim alnım ak, vicdanım pak ve berraktır. Benim bugüne dek en kü-çük bir siyasi kusurum tespit edilememiştir.

MEMUR - Orası hiç belli olmaz hiç belli olmaz. (Bunu pek manidar söylemiştir. Vicdani, o gittikten sonra uzun uzun düşünür.)

 

BÜRO -I

AHMET - Geçmiş olsun Vicdani Bey.

VİCDANİ - Sağ olun.

BAHATTİN - Demek özür dileyip gittiler?

VİCDANİ - Ne var bunda şaşacak. Benim alnım ak vicdanım pak ve berraktır.

HİKMET - (Çok bilmiş.) Ben sana bir şey söyleyeyim mi? Çok sevinme.

VİCDANİ - Neden?

HİKMET - (Çok bilmiş.) Öyle işte.

VİCDANİ - Merak oldu Hikmet Bey. Konuş alla-sen.

HİKMET - (Kısık sesle.) Bizim İhsan Enişte biliyorsunuz 1950'lerde illegal komünist partisin-dendi.

VİCDANİ - (Etrafa bakınır.) Sus ay aman, ağzından yel alsın.

HİKMET - 1950'lerde partiyi ilk kurduğumuz zaman daha ilk günden polis aramıza sızmış da haberimiz olmamış derdi rahmetli. Bütün gizli toplantıları izler ama mahsus hiç kimseyi tevkif etm ezmiş.

AHMET - O niye?

HİKMET - Polis taktiği. Sabırla beklemişler ki bakalım daha kimler girecek. İş nerelere vara-cak. Öğrenip ondan sonra balyozu inecekler. Anlıyor musunuz? Üç yıl sonra başlamış büyük tevkif at. Sapır sapır hepsini yakalamışlar.

VİCDANİ - Yahu bunun benimle ne ilişkisi var ki?

HİKMET - Tecrübe konuşuyor senin karşında efendi. Seni olta gibi kullanıyoruz. Hareketlerini temaslarını izliyoruz, diyecek değillerdi ya.

VİCDANİ - Benim hareketlerimi izleyip ne bulacaklar ki?

HİKMET - (Çok manidar.) Belli olmaz.

VİCDANİ - Neredeyse kendimi Mafyadan sanacağım. Yoksa siz de mi benden şüpheleniyor-sunuz?

AHMET - Bugüne bugün babandan bile şüphe edeceksin efendi.

ANLATAN - Siyasi baskı Sorgulama Yargılama

Kitle halinde tutuklama Vicdani'nin üst katında Oturan Ruhsati Beyin Kızı Solmaz'ın Nota dolabında Ravel'in sol el konçertosu Bulunmuş aramada Bir başka gün Havagazı saatini Tamir için Paket edip kolunda Götüren Hüdai Bey Saatli bomba Götürüyor sanılıp Yakalanmış Kızılay'da.

 

BÜRO - II

(Telefon çalar. Vicdani hiç oralı olmaz.)

1. MEMUR - Vicdani Bey telefon.

VİCDANİ - (Kendisine sigara ikram edilmiş gibi mersi istemem jesti.)

1. MEMUR - Sigara ikram etmedim. Telefon dedim.

VİCDANİ - (O kadar istiyorsan sen konuş jesti.)

l. MEMUR - Allo. Tophane bürosu mu? Evet. Ne dedin Hannower'den gelen balyelerin faturası daha gelmedi mi? Yollaünm. (Kapar. Vic-dani'ye) Niye açmadın sanki. (Lahavle çekerek başını sallar.)

KOMİ - (Bir dosya ile Vicdani'nin masasına gelir.) Şurayı imza edecekmişsiniz.

VİCDANİ - (Etmem işareti yapar.)

KOMİ - Parafınız olmadan basımevi basmaz bunu.

VİCDANİ - (Canı isterse bassın ben prensip kararı aldım asla ve kat'a imza atmam der gibi jestler yapar.)

1. MEMUR - Konuşsana be Alanın kulu. Nedir bu sağır dilsiz oyunu.

VİCDANİ - (Onun söylediklerini duyamak için kulaklarını kapar.)

1. MEMUR - Bak şimdi de kulaklarını tıkadı.

2. MEMUR - Evinde arama yapıldığından beri böyle bir tuhaf oldu fakir.

1. MEMUR - (Komiye) Ver sen o kâğıtları bana. (Müdür odasına gider.)

2. MEMUR - Bak Selami müdür beye gitti. Nen var Vicdani Bey? Niye böyle yapıyorsun?

VİCDANİ - (Kime giderse gitsin ben kararımdan şaşmam jesti. Başparmakları kulağında olduğu halde bu sefer üstelik gözlerini de kapar, büzülür.)

l. MEMUR - (Gelerek) Müdür bey seni istiyor.

VİCDANİ - (Bu durumda hiçbir şey görmemekte işit-memektedir. 1. Memur onu uyarmak için omzuna vurur Vicdani tevkif edilmiş gibi ürperir korkar ellerini yukarı kaldırır. Bu aradan 1. Memuru görür biraz ferahlar. Ne var ne istiyorsun jesti.)

l. MEMUR - Müdür beyefendi merak etti bizzat geliyor.

VİCDANİ - (Gelirse gelsin ne olacakmış jesti.)

EFRUZ - (Gelerek) Hayrola Vicdani rahatsız mısın?

VİCDANİ - (Yo hayır işareti.)

EFRUZ - Büro arkadaşların bazı hallerini yadırgamış da.

VİCDANİ - (Ne var halimde yadırganacak jesti.)

EFRUZ - Hasta filan değilsin ya?

VİCDANİ - (Masanın tahtasına vurur, turp gibiyim Maşallah der gibi.)

EFRUZ - Memnun oldum. Peki oma bu acaip haline ne demeli?

VİCDANİ - Hangi acaip halime?

EFRUZ - Evrakı okumuyormuşsun. Görmemek için gözlerini, işitmemek için kulaklarını tıkı-yormuşsun.

VİCDANİ - (Boş ver sebebini gibi bir jest.)

EFRUZ - Hayır veremem. Muhakkak bilmem lazım.

VİCDANİ - (Gel öyleyse hurdan çıkalım gibi bir jest yapar, koluna girer çıkarlar.)

 

PARK

(Bir banka ilişirler.)

EFRUZ - Nedir bu esrar havası. Neden beni bu parka getirdin?

VİCDANİ - (İhtiyatla sağa sola, öne arkaya bakınır sonra onun kulağına eğilir kısık sesle) Çünkü büroda dinleme cihazları var.

EFRUZ - Dinleme cihazları mı. Nerede? Olsa ben görürdüm.

VİCDANİ - (Çok bilmiş) Göremezsin. Kol saati şeklinde. Dolmakalem şeklinde. Masanın altında. Resimlerin arkasında. (Daha yaklaşır) Bacadan sarkıtılmış olarak.

EFRUZ - Saçmalıyorsun.

VİCDANİ - Sen öyle bil. Sordun söylüyorum. Konuşmuyorum çünkü dinliyorlar. Yazmıyo-rum çünkü yazdığımı yanlış yorumlayabilirler. Okumuyorum belki okuduğumda yasak bir şeyler bulurlar. Gözümü kulaklarımı kapıyorum. Çünkü gördün duydun diye şahit yazar anamı ağlatabilirler... İşte şimdi öğrendin artık gidebiliriz.

(Beraber yürürler. Büroya girdikleri görülür. Büro kapısında Vicdani ağzımı mühürledim jesti yapar hiçbir şey olmamış gibi geçer memurların hayretli bakışları arasında yerine oturur.)

ANLATAN - Herkes herkesten kuşkuda

Herkes yine herkesin casusu.

Yakalananlar.

İki hafta sonra

Bırakılsalar

Bile

Serbest.

Vicdani Bey

Hep kuşkuda.

Onların da

Olta olmak

İçin

Bırakıldığı

Sanısında

Bir kere

Girmiş

Kuşku virüsü

Damarına

Kanına VİCDANİ - Peşimdeler. İzliyorlar. Gözlüyorlar.

Nefeslerini ensemde duyuyorum. EFRUZ - Niye izlesinler sen eylemci misin, yoksa

anarşist mi?

VİCDANİ - Sus ağzından yel alsın. EFRUZ - O halde? VİCDANİ - Başka bir sucum var herhalde. Niye

aradılar evimi? EFRUZ - Herkesin evi arandı. Olağanüstü durum,

darboğaz. Anlaşana.  Suçun olsa tutukla-

mazlar mıydı?

VİCDANİ - Sen öyle bil. Olta yapmak için bıraktılar.

EFRUZ - Nasıl olta?

VİCDANİ - (Çok bilmiş) Kiminle düşüp kalkıyorum. Ne yapıyorum, ne ediyorum. Tecrübe konuşuyor senin karşında efendi.

EFRUZ - Saçmalama. Silkin, kendini kurtar bu kâbustan, toparlan.

VİCDANÎ - Ben suçsuz olduğumu biliyorum biliyorum da.

EFRUZ - Eeee?

VİCDANİ - Ama acaba gerçekten suçsuz muyum. İşte bütün mesele.

EFRUZ-Hoppala...

VİCDANİ - Bilinmez kardeşim bilinmez. Babandan bile şüpheleneceksin. Öyle bir devirde yaşıyoruz ki. Ben bugüne dek kendimi hep kendimden sordum. Hüsnühal kâğıdımı kendi kendime verdim. Ama kendi kendime karşı tarafsız mıyım bakalım. İltimas etmi-, yor muyum. Dimi ya.

EFRUZ - Yine tozutmaya başladın Vicdani.

VİCDANİ - Bunlar hayal mahsulü değil. Gel şuraya. (Casus gibi yavaşça kenardan kenardan pencereye yaklaşır usulca perdeyi kaldım yaklaşan Efruz 'a gösterir.)

EFRUZ-Ne var?

VİCDANİ - Çaktırmadan bak. Şu karşıki ayakkabı boyacısını görüyor musun?

EFRUZ - (Bakar.) Evet.

VİCDANİ - Çaktırmadan bak diyorum yahu. Bakmadan bak.

EFRUZ - Kimdir o boyaa?

VİCDANİ - Gizli polis.  

EFRUZ - Nerden biliyorsun.

VİCDANİ - Bütün gün kapımı gözlüyor.. Bir dakika ordan ayrılmıyor.

EFRUZ-Yok deve...

VİCDANİ - Emin ol tebdil. Bir sucum var Efruz. Bilmediğim bir suçum olmalı. Yoksa niye peşime düşsünler.

EFRUZ - Bütün bunlar senin vesvesen. Ortam

malum.

VİCDANİ - Bak şu postacıyı gördün mü? EFRUZ - Gördüm ne olacak? Alelade bir postaa. VİCDANİ - Sen öyle bil. Gizli polis. Tebdil giyinip

postaa kılığında her gün evi kolaçan ediyor.

Seni burada görmesin. Benim yüzümden başını nara yakmak istemem. EFRUZ - Vicdani beni dinle. VİCDANİ - (Onun yüksek sesle konuşmasından

korkmuştur.) Deli misin?. Dur gitsin. (Bakar.)

Gidiyor. Gitti gibi yayıp birazdan zerzevatçıyı .yollayacak. O da tebdil. Gizli polis. EFRUZ - (Alayla) Belki şu damda gezen kedi de

tebdil gezen gizli bir polistir. Olamaz mı? VİCDANİ - (Dikkatle ciddiyetle dama bakar.) Hayır

o değil ama onun peşindeki bana şüpheli

göründü. Muhakkak tebdil. ANLATAN - İzin verdi Efruz ona

Yalova'ya git dinlen dedi

Yalova'ya gitti geldi

Polis doluymuş orası da

Kendi rivayeti

Çekildi evine oturdu.

Büzüldü kirpi gibi içine

Kimseyle konuşmuyor

Kimseye görünmüyor.

Resimlerini yaktı.

Çocukluk anılannı

Meralifer'in saç kakülünü

Babaannesinin portresini

İlk elifba cüzünü

Lise diplomasını.

Takdirnamelerini.

Erzurum'da iken sakallı çıkmış

Bir resmini,

Yedek subay kasketini Ne olur ne olmaz Bir kulp bulurlar diye Sildi bütün lügatlardan. Çini mürekkeple Yasak kelimeleri.

 

YASAK KELİMELER KOROSU

KORO - Kelimelerin de mutlusu var ve de kısmetsizi

Kelimelerin de eyyamcısı var her devirle geçineni

Bir de, ikide bir mimleneni, dövüleı i, itibardan düşenleri

Yakalananı, sorguya çekileni, işkence edileni Kelimelerle uğraşmayalım dostlar Bırakalım özgürce yaşasınlar Kelimeleri üst üste istif edip yaksak bile farzımuhal.

Düşünceyi de kaldıramayız ya ortadan,^ Kelimelerle uğraşmayalım dostlar Bari onlar özgürce yaşasınlar.

ANLATAN - Orası öyle de Kim bilir Daha neler gelip Neler geçer bu diyardan Olup bitenden hiç, ama hiç İbret almadan Kim bilir Daha hangi Kelimeler. Tutsaklıklarını Beklemedeler Sözcüklerde

Şu an.

Biz gelelim Vicdani'ye

Sonunda emekliliğini

İstedi şirketten.

Dört ev değiştirdi

Unkapam'ndan Akbıyık'a

Akbıyık'tah Ümraniye'ye

Sonra TRT vericisi orda diye

Apar topar Nuh Kuyusuna

Göç etti.

İzini kaybetmek için güya polisten.

Polis belki hiçbir zaman

Peşinde değildi

Belki de şimdi artık

Bırakmıştı peşini

Ama işin kötüsü

O artık şimdi kendi kendinin

Peşindeydi.

Kendi kendinin peşinde

 

NUH KUYUSU

(Gece yansı. Sokak fenerinin ışığında kar serpeler. Vicdani sırtında kendine büyük gelen bir ceket, dalgın dalgın dolaşmaktadır. Ondan şüphelenen bekçi bir süre onu gözleri ile izler, sonra düdük çalar gider.)

VİCDANİ - Yürürdüm fakat ben

Muannid Sabur

Eğildim baktım

Bunlar benim

İzlerimdi. Tevfik Fikret. SARHOŞ - Az beri bak arkadaşım.

Ne arıyorsun buralarda?

VİCDANİ - Birini yakalayıp sorguya çekeceğim.

SARHOŞ - Kim bu kovaladığın adam.

VİCDANİ - Öteki

SARHOŞ - Hangi öteki?

VİCDANİ - İçimdeki öteki. Yani ben kendi kendimin peşindeyim.

SARHOŞ - Sen seni anyorsun demek. Bir ben vardır bende benden içeru dalgası di mi? (Sm-tır.) Peki sen seni bulursan ne yapacaksın?

VİCDANİ - Beni bana soracağım.

SARHOŞ - Bakühm sen sana açılır mı?

VİCDANİ - Ser veriyor, sır vermiyor namussuz.

SARHOŞ - îçir pezevenge. Dili bülbül gibi açılır.

VİCDANİ - İçki dokunur bana.

SARHOŞ - Ne içtin ki dokundu? ~

VİCDANİ - Rakı, şarap, kanyak bir keresinde de şirketin yıldönümünde şampanya.

SARHOŞ - Onlar da içki mi be elbet dokunur. (Cebinden mavi tuvalet ispirtosu çıkarır kaldırır.) İçkilerin şahı kralı işte bu. Mavi Melek. Tuvalet İspirtosu, tat şundan bir yudum bak.

VİCDANİ - (İçer.) Of gözümden yaş geldi.

SARHOŞ - O sizin hassasiyetinizden bey kardeşim.

VİCDANİ - Midem yandı kavruldu.

SARHOŞ - Mideyi yakar ama kafayı açar parlatır. Çekinme bir yudum daha al... İstersen sende kalsın bu gece. Yann getirir depozitosunu geri alırsın.

VİCDANİ - Sağ ol. Senin senle aran nasıl?

SARHOŞ - Ben bana danldım dört yıl önce o gün bugün rahata erdim. Hadi eyvallah. Dansı başına.

VİCDANİ - İnşallah. (İçer.) İnşallah. (Aman doktor şarkısını söyleyerek gider.)

 

PSİKANALİZ

(Klinik. Duvarda Freud'ün resmi.)

PROFESÖR - Dün gecenin tekmilini ver bakayım.

ASİSTAN - 18. koğuşta asayiş berkemaldi. 22. koğuşta AP-CHP, 34. koğuşta .da Beşiktaş-Fenerbahçe kavgası çıktı.

PROFESÖR - Oh. Oh... İyileşiyorlar demek.

ASİSTAN - 4 numaralı şoför hastayı bir türlü ya-tıramıyor gardiyanlar.

PROFESÖR - Neden?

ASİSTAN - Karyolaların altına girip somyaları tamire kalkıyormuş.

PROFESÖR - Boşka?

ASİSTAN - Bir de-evvelki gün yeni bir hasta getirdiler. Mavi ispirtodan alkol komasına gir-mişti, gereken yapıldı.

PROFESÖR - Nenin nesiymiş? ,

ASİSTAN - Henüz teşhis koymadık hocam. Görünüşte çok sakin, uysal, ne var ki birden tozu-tuyor. Bir de tiki var. Bir kelimeye takılınca çağrışımdan çağrışıma geçiyor. Susturabile-ne aşkolsun.

PROFESÖR - Getirin süjeyi buraya. Ben şimdi zurnanın zırt dediği yeri bulurum. (Vicdani'yi getirirler, sırtında deli gömleği göğsünde 399.) Demek süje bu. Nasılsın bakayım?

VİCDANİ -Arzı hürmet ederim, efendim.

PROFESÖR - (Asistan'a) Gayet normal!.

ASİSTAN - İlk intiba bu oluyor hocam.

PROFESÖR - Nedir şikâyetin?

VİCDANİ - Hiçbir şikâyetim yok efendim, Burada bize çok iyi bakıyorlar yemekler de çok güzel. Hava, ağaçlar, kuşlar.

PROFESÖR - (Asistan'a) Fazla normal! (Vicdani'ye) Ne demek her şey yolunda?

VİCDANİ - Dert üstü, murat üstü. Hiçbir şikâyetim yok. '

PROFESÖR - Sular bozuk, yollar bozuk, asansör bozuk, trafik bozuk, ahlak bozuk, televizyon programı bozuk ve senin sinirlerin bozuk değil. Hayret.

VİCDANI - Affınıza mağruren değil efendim. Al-laha şükür.

PROFESÖR - (Asistan'a) Bu adam, anormal derecede normal!.

ASİSTAN - Öyleyse niye geldiniz buraya?

VİCDANİ - Getirdiler... Büyüklerim öyle münasip gördüler. Büyükler her şeyi bizden daha iyi düşünürler.

(Dışarda rap, rap, rap, rap, ayak sesleri. Vicdani irkilir.)

PROFESÖR - Niye korktunuz? Bir şey değil, ayak sesi, belki bir çocukluk hatırası. Yaz asistan efendi. Ayak sesi fobisi. Nerde doğdunuz?

VİCDANİ - Aksaray'da Fehimpaşa Sokağında.

PROFESÖR - Uzanır mısınız şuraya?

VİCDANİ - (Uzanır.yiiay hay.

PROFESÖR - Daha geriye, daha geriye. Şimdi size bir psikanaliz yapacağım.

VİCDANİ - Canım yanar mı acaba?

PROFESÖR - Hayır. İnsan ruhunun bodrum katı hırdavatçı dükkânına benzer, ne penceresi vardır, ne ampulü. Karanlık. Orayı ancak psikanaliz lambası ile aydınlatabiliriz.

VİCDANİ -Anladım efendim, teşekkür ederim.

PROFESÖR - Gevşek bırakın kendinizi, daha çok gevşek. Relaks, bir külçe gibi. Şimdi anlatın çocukluğunuzu, anılarınızı.

VİCDANİ - Bahçemizde ardıç ve kestane ağaçları vardı, akşam üzeri eri Çamlıca'dan nane ko-kulu bir rüzgâr eserdi. Ben üvezi çok sever-

dim. (Başını kaldırır.) Siz de sever misiniz doktor bey?

PROFESÖR - Relaks efendim, relaks. Bana sual sormak yok. Ben soracağım, siz cevap vere-ceksiniz. Eviniz nasıldı?

VİCDANİ - Bir cumbası vardı. Beni cumbaya oturturlardı. Beni haminnem yetiştirirdi.

PROFESÖR - Hımmm. (Asistan'a) Yaz asistan efendi, Ödipus kompleksi.

ASİSTAN - Annesi demiyor ki, hocam, haminnesi yetiştirmiş.

PROFESÖR - Öyleyse haminne Ödipusü kompleksi. Eğitim kelimesi sizde ne tedai yaratıyor?

VİCDANİ - Eline ateş sürerim, diline biber, Ö.. Acı... Tu kaka. Töbe de. Töbe.. Cız. Öp elimi. Gözünü patlatırım. Öp elimi, falakaya yatırırım. Sizi doğduğunuza doğacağınıza pişman ederim, hayvan oğlu hayvanlar.

PROFESÖR - Yaz asistan efendi. Çevrenin baskısına karşı aşırı impressionabilite tezahürü. Pe-ki, siz bu yasaklamaları nasıl karşılardınız?

VİCDANİ - Ben çocukluktan beri çok uysal bir insandım. Hiç sesimi çıkartmazdım doktor bey.

PROFESÖR - Yaz asistan efendi. İdiosiye yakın aşağılık kompleksi. Çocukken arkadaşlan-nızla ne oyunlar oynardınız?

VİCDANİ - Körebe, Ena mena dosi, dosi safran-bosi, safranbos, safranbos Fransız dost, Al-man dost, Sovyetler dost, İngiliz dost... Amerika dost.

PROFESÖR - Yaz asistan efendi, zikzaklı dostluk kompleksi.. Hayatınızda kaç kadınla ilgilendiniz?

VİCDANİ - Cemalifer, Meralifer, Lalifer, Nilüfer.

PROFESÖR - Yaz asistan efendi. Kafiyeli libido kompleksi. Rastgele aklınıza gelen kelimeleri söyler misiniz?

111

VİCDANİ - Vatan, Millet, Loyd Triestino, Efkârı Umumiye, Bugün 23 Nisan, neşe doluyor insan. Takriri Sükûn. Kanunu. Hatırla sevgilim o mesut geceyi. Gassay gassay cimbombom, Ey Türk gençliği.. Anayasayı İhlal, Aslan güreşçilerimiz, Onuncu yıl marşı, Deniz kızı Ef-talya. Darboğaz. Kontrgerilla.

PROFESÖR - Kâfi.. Yaz asistan efendi. Demansi-ya prokosiya alameti. Bir rakam söyleyiniz.

VİCDANİ - 12'ler, 150'likler, 147'ler, 38'ler, 14'ler, ll'ler, 8'ler, 141. madde, 142. madde, 12 Mart, ll'ler.

PROFESÖR - Çok güzel. Yaz asistan efendi: Semptom atik nümerofobi. Adınız nedir sizin?

VİCDANİ - Adımız andımızdır. Ulus Hâkimiyeti Milliye 5 kuruş, 10 kuruş, 25 kuruş, 250 ku-ruş.

PROFESÖR - Hayır, siz kimsiniz onu soruyorum.

VİCDANİ - Sen, ben yokuz. Biz varız. Sen ben ona taparız.

PROFESÖR - Ne iş yaparsınız?

VİCDANİ - Gözlerimi kaparım, vazifemi yapa-nm.

PROFESÖR - Medeni haliniz?

VİCDANİ - Onlar, bende medeni hal mi bıraktılar?

PROFESÖR - Onlar dediğiniz kimler?

VİCDANİ - Beni bu hale getirenler.

PROFESÖR - Kimdir onlar?

VİCDANİ - Kimdir onlar? Kimdir onlar? Hareket ordusu, lahana turşusu.

ASİSTAN - İşte, demedim mi? Güzel güzel giderken tozutuveriyor.

PROFESÖR - Nabzınızı müsaade eder misiniz?

VİCDANİ - Nabızlarda işte hâlâ bu cevher dolaşıyor. Akıyor bin damardan bir damara telaşla. Bunu yaşatmak için çalışalım canla, başla.

112

PROFESÖR - Bir dakika durunuz.

VİCDANİ - Durmayalım düşeriz.

PROFESÖR - Rahat olun, kasılmayın, korkmayın

VİCDANİ - Korkma, sc?r,noz bu şafaklarda yüzen al sancak. Biz koca bir ulusun çocukları, kor-: ı nedir bilmeyiz! Koca Sinan, Kanuni Sultan Süleyman, Koca Yusuf Pehlivan, Koca kan soğuğu. Hoca paşa armudu.

PROFESÖR - Kâfi diyorum. Siz hiç söz dinlemez misiniz?

VİCDANİ - Dinlerim efendim. Evet efendim, sepet efendim, hayret efendim, ne münasebet efendim, aynen keramet efendim. Ben ezelden beridir evet dedim, evet diye yaşarım, hangi çılgın bana hayır dedirtecekmiş şaşarım!

PROFESÖR - Size hayır dedirten yok. Sakin olun bir şey düşünmeyin.

VİCDANİ - Düşünmem efendim, üzülmeyin. Düşünen kafalara zararlı fikirler üşüşür. Büyük-ler her zaman her şeyi bizden daha iyi düşünür.

PROFESÖR - Kesin şunu!

VİCDANİ - Kahramanlar geçiyor. Sokullu Mehmet Paşa mehabetle başını kaldırdı. "Bire kâ-firler, kafalan vurula deyu" gürledi. Natoya, Centoya, Sadabat paktına, Balkan Anlaşmasına bağlıyız. Top Uğur'dan büyük Ahmet'e geçti. Metin'in kafa pası, Tank'ın rövaşatası, gol..

PROFESÖR - Durunuz efendim. Biraz daha yavaş konuşun, zaptedemiyorum.

VİCDANİ - Biraz daha hızlı düşünün frenleyemiyorum. (Şarkı söyler.) Çingeneler maşa yapar satarlar, satarlar. Sivastopol önünde batan gemiler. Aman Allah, çelik gibi kollu, tunçtan yürekli Türk, hiç yılar mı? Türk yılmaz, Türk yılmaz, cihan yıkılsa Türk yılmaz.. Ali Beyin kansı, kaçtı gece yansı.

PROFESÖR - Yaz asistan efendi: Potburi kompleksi.

VİCDANİ - Ha Hayli hambur heyli hap hup, ya yeyli yampur yeyli yap yup.

PROFESÖR - Yüzüne kan çıktı.

VİCDANİ - Durdukça kan damarda, kılıç kında paslanır. Daha korkunç bir ölüm var mı dünyada? Ok yaya girmek gerek kılınç girmemek kına! Ey Tarık nerden gelmiş, nereye gidiyorsun? İşte İspanya hazineleri önünde-sin. Abdülhak Hâmit Şairiazam. Ne şu gaz, ne bu gaz, yaz aylarında Kumburgaz... Bizim oğlan bina okur, döner döner yine okur.

PROFESÖR - Yaz asistan efendi. Fırıldak kompleksi.

VİCDANİ - Yeni ayak sesleri duyuyorum. Yeni sokak tabelaları, sürü sürü. Sürüsüne bandım bedava mı sandın. Para virip aldım.

ASİSTAN - Durdurun hocam, tehlikeli olmaya başladı.

VİCDANİ - Egemenlik ulusundur. Padişahım çok yaşa... (Pencereye gidip perdeyi usulca aralayıp bakar.) İşte, ordalar.

PROFESÖR - Kim orda olanlar?

VİCDANİ - Beni gözlüyorlar, izliyorlar. CİA'nın görevimiz tehlike ekibi. (Masanın altına gidip bakar.) İşte gizli mikrofon, işte casus kamera.

PROFESÖR - Yaz asistan efendi. Aşırı bir muhayyile ile beslenmiş perseküsyon fobisi. (Asistana) Söylediklerimi zaptediyor musun?

VİCDANİ - Zaptiye nezareti, İnzibat polisi, Kuva-yı inzibatiye, gizli polis, siyasi polis, ahlak polisi, mali polis. Mit Kontrgerilla CİA. Yedi-kule zindanlan, Bekirağa bölüğü. İstiklal mahkemesi. Beşinci kol. Kafa kol. Zuhuri kolu. Karakol. Karakolda ayna var, ayna var.

PROFESÖR - Yaz asistan efendi. Aşırı dozda polis ve karakol allerjisi. Sakin olun.

VİCDANI - Sakinim efendim. Ben hiçbir fikir su-

çu işlemedim ki efendim. Çünkü bende fikir diye bir şey yoktur ki! Efendim. Kafam bomboş. Fikir olmayınca ön fikir, art fikir de olmaz. Değil mi efendim?

PROFESÖR - Bittabi efendim. Yaz asistan efendi. Otoaküzasyondan mütevellit gizli bir suçluluk kompleksi.

(Asistana) Kâfi. (Vicdani'ye) Bitti muayeneniz. Müjde.

VİCDANİ - Müjdeler olsun yurdumun toprağına taşına. Bastı cumhuriyetim elli şeref yaşına. Ellinci yıl marşı. Televizyonlarınızı kapamayı unutmayın. (Durmadan başını döndürmektedir.)

PROFESÖR - Bitti Vicdani Bey, bitti.

VİCDANİ - Bitti ise kaldırın. (Kaldırırlar. Plak gibi yavaşlayarak) Teşekkür ederim. Oh! Şimdi rahat ettim.

PROFESÖR - (Eli şakağında.) Şayanı hayret!. İlk defa böyle bir semptomla karşılaşıyorum.

ASİSTAN - Ne teşhis ettiniz hocam?

PROFESÖR - Şimdiye kadar hiç bilinmeyen bir kompleks.

ASİSTAN - Ne kompleksi?

PROFESÖR - Hepsim sil, büyük harflerle şunu yaz asistan efendi: Plak kompleksi.

ASİSTAN - 78 mi? Mikrosiyyon mu?

PROFESÖR - 33 devirle başlayıp 45 devire, sonra 78'e geçiyor.

ASİSTAN - Ne marka plak kompleksi hocam?

PROFESÖR - Sahibinin sesi. (Profesör ve asistan çıkarlar.)

VİCDANİ - (Olduğu yerden başını kaldırıp) Sahibinin köpek sesi.

 

BAGLAK

VİCDANİ - Burası...

Bakırköy'de bir hastane

Ben:

399 numaralı hasta

Teşhis: Plak kompleksi  ,

Marka: Sahibinin sesi

Bir iğne görmez miyim

Fini fırıl dönerim.

Yolunuz buraya düşerse

Bana plak fırçası getirin

Kristal iğne getirin KORO - Herkes bir plak zaten

Küçük yaştan doldurulmuş

Baba evinde

Okulda

Sokakta

Mitingle

Gazetelerle

Radyolarla, televizyonla

Nutukla, vaızla

Zılgıtla, copla

Yasak demişler şuna .  Öbürüne tu kaka

Örf-ü âdet şunlar şunlar

Hak hukuk diye bir şeyler.

Yüksek milli menfaatler

Biz hep bunu çalarız

Asırlardır çalmışız

116

Saflar-bu yemi yemiş Hin oğlu hinler Kös dinleyip iş becermiş. VİCDANİ - Burası Bakırköy'de bir hastane. Ben 399 no'lu hasta Teşhis: Plak kompleksi Marka: Sahibinin sesi Bir iğne görmez miyim Fırıl fırıl dönerim Yolunuz buraya düşerse Bana plak fırçası getirin Kristal iğne getirin Ben insanları çok severdim Çok severim

Ne var ki sevdiğim kadar Sevilmedim.

Çok saftım bir zamanlar İnandım kandırıldım. Vatanıma, karıma, vazifeme Amirlerime dostlarıma Köpek gibi sadıktım Belki bundan ötürü Köpek yerine sayıldım. Yetmişime bir yaş kala Teşhisimi koydular. Tam uyanacaktım Bütün saçma şarkıyı Bir baştan sona çizip Kendi şarkıma başlayacaktım. Müsaade etmediler. Bana deli dediler. Ben şimdi geceleri Bütün şehir uyurken Gözümü hiç kırpmıyorum Tıpkı Koza ören ipek böceği gibi

 

117

Mini mırıl

Yeni bir plak

Dol duruyorum.

Sır

Sizinle benim aramda

Aman doktor duymasın

Bu seferki plağın adı

Sahibinin sesi değil:

Vicdani'nin öz sesi

Bütün dünyaya karşı

Yüzyıllardır kandınlmış

Ezilmiş

Okkanın altına gitmiş

Küçük adamların

Uyanış marşı KORO - Uyanış marşı VİCDANI - Çok sade melodisi,

Yalın, güçlü, imanlı:

Ey benim kardeşlerim

İbret olsun hayatım

Açın ne olur gözünüzü,

Sakın siz de benim gibi

Safçasına

Plak olmayın

Gözlerimizi açalım

Gerekeni yapalım

Gözlerimizi açalım gerekeni yapalım KORO - Gözlerimizi açalım gerekeni yapalım.

VİCDANİ - Sakın plak olmayın

Sakın plak olmayın

Sakın plak olmayın

 

PERDE