Kullanıcı Oyu: 0 / 5

Yıldız etkin değilYıldız etkin değilYıldız etkin değilYıldız etkin değilYıldız etkin değil
 

 

Dilmen, Güngör

1930

Tekirdağ

08.07.2012

İzmir

Türk oyun yazarı, dramaturg.

Hakkında

Güngör Dilmen KALYONCU , İstanbul İngiliz Ortaokulu’ndan ve Çapa Lisesi’nden mezun olduktan sonra başta kimya bölümü okuyan Dilmen daha sonra fikrini değiştirip filoloji bölümünden mezun olmuştur. Yaptığı bu karar değişikliğini kendisi bir röportajında şöyle ifade eder:“’Oyun yazmak istiyorum.’ dedim kendime; ama kaynağına gitmek gerekiyordu. Kimya bölümünden İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Klasik Filoloji Bölümü’ne geçtim.” (Altın, 2006)Yazarın tiyatroyla tanışması 13-14 yaşlarında Shakespeare’i okuması ve çok etkilenmesiyle olur. “Ben tiyatroya kapıdan değil bacadan girdim.” sözleriyle bu olayı anlatır. (Altın, 2006)Tel-Aviv’deki Habimah Tiyatrosu’nun misafiri olarak bir süre için İsrail’e gitti, sonra Yunan Hükümeti’nin yardımıyla Atina’da bir müddet kalarak Epidauros’ta klasik Yunan tragedyalarının sahneye konuş çalışmalarını izledi. 1961’de Fulbright bursuyla Amerika’ya Yale Tiyatro Okulu’na gidip, tiyatro yazarlığından çok rejisörlük, sahne ışığı, dekor gibi dallarla ilgilendi. Halen İstanbul üniversitesi Devlet Konservatuarı Tiyatro Bölümü'nde öğretim görevlisidir.

Konularını genellikle tarihten ve mitolojiden alan oyunlarında kullandığı gelişmiş dil ve tekniklerle dikkati çeken oyun yazarı. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Klasik Filoloji Bölümü'nü 1960’ta bitirdi. Ertesi yıl burs alarak gittiği ABD'de, tiyatroda ışıklandırma teknikleri ve oyun yazarlığı eğitimi gördü. Aynı yıl Tel Aviv'deki Habimak Tiyatrosu ile Yunanistan'daki Kraliyet Tiyatrosu'nda (bugün Ulusal Tiyatro) araştırmalar yaptı. 1964’te İstanbul Belediye Şehir Tiyatrosu'nun ışıklandırma bölümüne girdi. 1966’da işine son verilince İstanbul Radyosu'nda dramaturgluğa başladı. 1971’de İngiltere'de Durham Üniversitesi'nde, 1982-83’te Anadolu Üniversitesi'nde ders verdi. 1976-80 arasında İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları'nda dramaturgluk ve Araştırma-İnceleme Bölümü başkanlığı yaptı.

Dilmen, yapıtlarında mitolojiden ve tarihten en çok yararlanan yazarlardandır. Midas üçlemesinin ilk oyunu olan Midas'ın Kulakları, 1959’da Sinema-Tiyatro dergisinin açtığı yarışmada birinci seçildi ve aynı yıl Gençlik Tiyatrosu'nda, ertesi yıl da Devlet Tiyatrosu'nda sahnelendi. Dilmen'in en tanınmış yapıtı olan ve Kral Midas'ın kişiliğinde büyüklük tutkusunu başarıyla sergileyen oyun, Ferit Tüzün'ün müziğiyle iki perdelik bir opera haline getirildi ve 1978’de İstanbul Devlet Opera ve Balesi'nde sahneye kondu. Üçlemenin öteki oyunları Midas'ın Altınları (1969) ile Midas'ın Kördüğümü (1975) Devlet Tiyatrosu sahnelerinde oynandı. Dilmen, Akad'ın Yayı (Devlet Tiyatrosu, 1967), Kurban (Gülriz Sururi-Engin Cezar Tiyatrosu, 1967 ve Devlet Tiyatrosu, 1980), Deli Dumrul (Devlet Tiyatrosu, 1979), Ben, Anadolu (Kenter Tiyatrosu, 1985) gibi oyunlarında da mitolojiden yararlandı. Ben Anadolu, T. S. Halman tarafından I Anatolia adıyla İngilizce'ye çevrildi (1991) ve Londra'da da sahnelendi. Gülriz Sururi-Engin Cezar Tiyatrosu'nca oynanan Canlı Maymun Lokantası (1964, 1993) ise Batı dünyasının gelişmişlik ve gelişmemişlik kavramlarıyla Doğu'nun madde ve duygu kavramlarını karşı karşıya getirir.

Dilmen'in Türkiye'nin yakın tarihiyle ilgili oyunu İttihat ve Terakki, Gülriz Sururi-Engin Cezar ve Dormen tiyatrolarının ortak yapımı olarak 1969’da sergilendi. Öteki tarihsel oyunları arasında Bağdat Hatun (Devlet Tiyatrosu, 1974, 1980), Hasan Sabbah (1983) ve Mithat Paşa sayılabilir. Dilmen'in “Devlet ve İnsan”adlı oyunu Orhan Asena'nın “Yıldız Yargılanması”yla birlikte Devlet ve İnsan/Yıldız Yargılanması (1990) başlığıyla yayımlandı. Bütün oyunları Toplu Oyunları (1993-98, 4 cilt) adı altında yeniden basıldı. Dilmen'in ayrıca Kuyruklu Masallar (1979, 1995) ve Mavi Orman adlı çocuk kitapları vardır.

Tiyatro Eserlerinden Bazıları

Afyon Savaşı: Çin Operası

Ak Tanrılar

Akadın Yayı

Aşkımız Aksarayın En Büyük Yangını

Avcı Karkap

Ayak Parmakları

Bağdat Hatun

Ben Anadolu

Canlı Maymun Lokantası

Deli Dumrul

Devlet Ve İnsan

Galatea İle Pigmalion

Galileonun Günahları

Hakimiyeti Milliye Aşevi

Hasan Sabbah

Kördüğüm

Kurban

Kuzguncuk Türküsü

Küp Hamit

Midasın Altınları

Midasın Kördüğümü

Midasın Kulakları

Misyoner

Osmanlı Dram Kumpanyası

Şan Şeref Ün

Toplar Ve Paşalar

Troya İçinde Vurdular Beni