Kullanıcı Oyu: 5 / 5

Yıldız etkinYıldız etkinYıldız etkinYıldız etkinYıldız etkin
 

 

Williams, Tennessee

21.03.1911

Colombus, Mississippi, ABD

25.02.1983

New York, ABD

Büyük bir ABD'li oyun yazarı ve 20. yüzyılın en seçkin oyun yazarlarından biri.

Hakkında

Tennessee Williams’ın sorunlu bir ailesi vardı ve bu ona eserlerinde ilham kaynağı oldu. Mississippi, Columbus'ta doğdu. Anne tarafından büyükbabasının evi piskoposlarca yönetilen bölge papazının eviydi. (Evi artık, Mississippi Karşılama Merkezi ve şehrin seyahat acentesidir.) Babası, Cornelius Williams, çocukları büyüdükçe git gide tacizkarlaşmaya başlayan bir pazarlamacıydı. Erkek kardeşi Dakin Williams, babaları tarafından genellikle el üstünde tutulurdu. Annesi, Edwina Williams, soylu güneyli bir aileden geliyordu ve bu hali kısmen boğucuydu. Thomas üç yaşındayken, aile Mississippi Clarksdale’e taşındı. Sekiz yaşındayken difteri teşhisi konuldu ve iki yıl boyunca neredeyse hiçbir şey yapamadı; ama sonra annesi onun zamanını ayakkabı çekeceğiyle konuşarak harcamasına izin vermemesi gerektiğine karar verdi. Onu, hayalgücünü kullanmasına teşvik etti ve on üçündeyken ona bir daktilo hediye etti.

1918’de, aile Missouri St.Louis’e yerleşti. 1927 yılında, 16 yaşındayken, Williams İyi Bir Kadın İyi Bir Eğlence Olabilir mi? başlıklı, Smart Set’te yayınlanan yazısıyla beş dolarlık üçüncülük ödülünü kazandı. Ertesi yıl, Nitocris’in İntikamı’nı Weird Tales’ta yayınladı. 1930’ların başında Missouri Columbia Üniversitesi’ne gitti ve burada Alpha Tau Omega Derneği’ne üye oldu. Burası, dernek arkadaşları tarafından, koyu güneyli aksanı yüzünden Tennessee adının koyulduğu yerdir. 1930’ların sonunda Williams bir yıllığına Washington Üniversitesi’ne geçti ama sonunda, 1938 yılında, Iowa Üniversitesi’nden mezun oldu. Bu zamana kadar, Williams seyirci karşısına çıkan ilk oyunu olan Cairo, Shangai, Bombay!'ı 1917 yılında Memphis, Tennessee’deki Snowden kasabasında yazdı. Bu eser ilk olarak 1935 yılında 1780 Glenviewve’de ve ayrıca Memphis’te sahnelendi.

Williams, New Orleans, Louisiana’nın Fransız bölgesinde yaşadı. Buraya ilk olarak, WPA’de yazmak için 1939 yılında Toulouse Sokağı’na taşındı ve burası şimdi, Tarihi New Orleans Derlemesi’nin bir parçası olan, 1977 yılında kaleme aldığı Vieux Carré oyununun geçtiği yerdir. Arzu Tramvayı’nı 1947 yılında 632 St. Peter Sokağı’nda otururken yazdı.

Tennessee, belki de kendine en büyük ilham kaynağı olan kızkardeşi Rose’a çok yakındı. Rose, hayatının büyük bir bölümünü şizofreni tanısı altında akıl hastanelerinde geçiren, narin, güzel bir kızdı. Birkaç başarısız terapi girişiminden sonra, paranoyak oldu. Anne babası, onu iyileştirmek amacıyla prefrontal lobotomiye izin verdi sonunda. 1937’de Washington’da yapılan ameliyat kötü geçti ve Rose hayatının geri kalanına zihinsel engelli olarak devam etti. Rose’un başarısızlıkla geçen lobotomisi Williams’ın üzerinde derin izler bıraktı ve ailesini bu ameliyata izin verdikleri için asla affetmedi. Bu onu alkolizme sürükleyen nedenlerden biri olabilir. Pek çok oyununda görülen “dengesiz kahraman” temasının, kız kardeşi Rose’dan esinlendiği söylenebilir.

Arzu Tramvayı oyununun filminde Vivien Leigh Blanche DuBois rolünde. (1951)

Oyunlarındaki karakterler, genellikle aile üyelerinin yansımalarıdır. “Sırça Kümes” eserindeki Laura Wingfield, Rose’un bir sureti olarak anlaşılmaktadır. Bazı biyografi yazarları, “Arzu Tramvayı” oyunundaki Blanche DuBois karakterinin de yine ondan esinlendiğini söylerler. Lobotomi motifi “Geçen Yaz Birdenbire”de de kendini gösterir. “Sırça Kümes”teki Amanda Wingfield karakterinin Williams’ın annesi olduğu rahatlıkla görülmektedir. “Sırça Kümes”teki Tom Wingfield ve “Geçen Yaz Birdenbire”deki Sebastian’ın da içinde bulunduğu karakterlerin çoğu kendisinden izler taşımaktadır. Aktris Anne Meacham, Tennessee Williams’ın yakın bir arkadaşıydı ve “Geçen Yaz Birdenbire” dahil olmak züere, onun pek çok oyununda başrolü oynadı.

Günlüklerinde, cinsel olarak aktifleşmeye ergenlik döneminde başladığını dile getirir. Onun biyografisini kalema alan Lyle Leverich, bunun aslında, yirmili yaşlarının sonlarında olduğunu öne sürer. Provincetown, Massachusetts’te geçen otobiyografik özellikler taşıyan bir erken dönem aşk hikâyesi olan “The Parade or Approaching the End of the Summer”ı yirmi dokuz yaşındayken yazmaya başladı ve üzerinde hayatı boyunca çalıştı. Bu oyun, ilk defa 1 Ekim 2006 Provincetown Tennessee Williams Festivali’nde sahnelendi. Sekreteri Frank Merlo’yla olan ilişkisi 1947’den Merlo’nun kanser sonucu 1963’teki ölümüne kadar sürdü ve Williams’ın ölümsüz eserlerinin ortaya çıktığı dönemde ona bir düzen sağladı. Merlo, Williams’ın kız kardeşi gibi delireceği yönündeki korkusu başta olmak üzere, birçok bunalım eğilimlerinde onun hayatında bir denge unsuru oldu. Sevgilisinin ölümü Williams’ı on yıl kadar süren büyük bir depresyonun içine sürükledi.

Williams, Key West’te 1979 yılının Ocak ayında, eşcinsel karşıtı bir saldırının kurbanı oldu. Beş genç erkek tarafından dövüldü, fakat ciddi bir şekilde yaralanmadı. Bu olay yerel bir papazın homoseksüellik karşıtı bir gazete bildirisi yayınlamasından sonra oluşan eşcinsellik karşıtı eylemlerin bir parçasıydı. Bazı edebiyat eleştirmenleri, eserlerindeki aşırılıkları ağır bir şekilde eleştiriyorlardı; ancak bir kısmı da bunu, Williams’ın eşcinselliğine karşı bir saldırı olarak yorumluyordu.

Tennessee Williams, New York Elysee Oteli’ndeki odasında boğazına bir şişe kapağı kaçması sonucu yetmiş bir yaşında öldü. Erkek kardeşi Dakin de dahil olmak üzere bazıları, onun öldürüldüğünü düşünüyorlardı. Hâlbuki, ölümüyle ilgili tutulan polis kayıtlarına göre ölümünde ilaçlar etkili olmuştu, odasında birçok ilaç reçetesi bulundu ve vücudunda bulunan alkol ve ilacın etkisiyle boğazına kaçan şişe kapağını dışarı atacak tepkiyi veremedi.

Williams'ın kendine en çok örnek aldığı isimlerden biri olan şair Hart Crane gibi denize yakın bir yere gömülmesi isteğine rağmen, St. Louis Missouri’deki Calvary mezarlığına defnedildi. Telif haklarını, Sewanee Tennessee’deki bir üniversitenin kurucusu olan büyükbabası Walter Dakin’e ithafen güney bölgesinin üniversitesi olan Sewanee’ye bıraktı. Üniversite ödeneği, günümüzde, yaratıcı yazarlık programını desteklemektedir. Kızkardeşi Rose, yaşamının çoğunu akıl hastanesinde geçirdikten sonra,öldüğünde, elli milyon doların üzerindeki mirasını yine aynı üniversiteye bağışlamıştır. 2007 baharında Sewanee Tiyatrosu beş tane tek perdelik oyununu sahnelemiştir. Bunlar: “Mr. Paradise”, “Escape”, “The Palooka”, “The Municipal Abattoir” ve “Adam and Eve on the Ferry”dir.

Williams’ın çalkantılı hayatında elde ettiği pek çok deneyim, yapıtlarında birer isyan olarak göze çarpmaktadır. Örneğin, “Kızgın Damdaki Kedi” eşcinselliğine, zihinsel dengesizliğinin ve alkolizminin izlerini diğer eserlerinden daha çok taşımaktadır. “St. Louis Ünlüler Geçidi”ne 1989 yılında dahil edilmiştir.

Lirik tiyatro oyunları ve sembol açısından zengin sahne efektleriyle dramın yeni biçimi olan 'Plastik Tiyatro'yu kuran Tennessee Williams, fon müziği, ışık efektleri ve aşırı ışıklandırma aracılığıyla şiirsel, sembolik bir sahne dünyası yaratılmıştır.

Williams'ın 1947'de ilk kez sahnelenen İhtiras (Arzu) Tramvayı adlı oyunu aynı yıl içinde Pulitzer Ödülü'ne layık görüldü. Bu psikolojik dramın ana kahramanı Güney'de oldukça itibarlı bir aileye mensup genç bir kadındır. Genç kadın hayallerini yıkan eniştesi yüzünden sonunda akıl hastanesine düşer.

Dövme Gül adlı komedide ölmüş kocasına, kendini aldattığını öğreninceye kadar sadık kalan bir kadının hikayesini anlatır. Kadın düş kırıklığına uğramakla birlikte hayatında yeniden aşka ve tutkuya yer vermeye başlar. Yazarın bir Avrupa yolculuğundan sonra kaleme aldığı bu oyun Williams'ın içgüdüsel, nörotik başkahramanlarıyla Güneyli eyaletleri gerçeğinden kaçmak için İtalyan göçmenlerinin eğlenceli yaşantısından medet umduğu tektük girişimlerden biridir.

Başarısızlıkla sonuçlanan Camino Real oyunundan sonra 1955'te en başarılı oyunu olarak kabul edilen Kızgın Damdaki Kedi'yi kaleme aldı. Üç yıl sonra Richard Brooks tarafından beyazperdeye uyarlanan Kızgın Damdaki Kedi'nin başrollerinde Elizabeth Taylor ile Paul Newman oynadı. İnsanların kurduğu ilişkilerde hem kendilerini hem de karşılarındakini aldatma merakları üzerine kurulu bu oyunda toplumdaki yalancılıktan ve insanın kendine acıma duygusundan yakınır. Dar kafalı Gooper ile hırslı karısı, kanser hastası babalarının doğum gününde, mirasa konabilmek umuduyla türlü şaklabanlıklar yaparlar. Babasının en sevdiği çocuğu olan erkek kardeşi Brick, evliliği bitmiş olup kendine acımak dışında bir şey yapmayan alkoliktir. Brick'in karısı Maggie mücadeleci ruhuyla kendileri için olumlu bir sonuç almayı başarır. Maggie kocasıyla barışır ve mirası alabilmek için Big Daddy'i hamile olduğuna ve kendisin bir torun vereceğine inandırır.

Hayatın geçiciliği ve başarısız yaşantıları konu alan Gençliğin Sevimli Kuşu'ndan sonra Williams'ın üretiminde ciddi bir gerileme olmuştur. Bu durum karşısında eleştirmenler yazarın yeni konular bulmakta güçlük çektiğini ileri sürünce Tennessee Williams, ruhsal bir buhran geçirerek uyuşturucu kullanaya başlar. Tedavi olmak için sık sık hastanelere yatmak zorunda kalan yazar, birlikte yaşadığı erkek arkadaşının, ardından da kız kardeşinin ölümü üzerine büsbütün fenalaşır.

Yaşamın yalanlarıyla içli dışlı olmuş, yalnızlığa itilmiş Güneylileri yapıtlarının başkahramanı olarak seçen Tennessee Williams, 24 Şubat 1893'te, kaldığı bir otelde, şişe kapağının boğazına takılması sonucunda boğularak öldü.

Tiyatro Eserlerinden Bazıları

Arzu Tramvayı

Baby Doll

Çökme Tehlikesi Var

Düşler Yolu

Ezilmiş Petunyalar Olayı

Geçen Yaz Birdenbire

Gençliğin Sevimli Kuşu

Gökyüzüne Bir Merdiven

İguana Gecesi

Kızgın Damdaki Kedi

Sırça Biblolar

Sırça Hayvanat Bahçesi

Sırça Kümes

Yaz Ve Duman

Yeryüzü Cenneti